 |
|||
 |
De Paap van Gramschap (P) | ||
|
|||
|
Titel: |
De Paap van Gramschap |
|
Ondertitel: |
Vier eeuwen schrijven en drukken in Tilburg |
|
Auteur: |
Ronald Peeters |
|
Uitgever: |
Boekhandel Gianotten |
|
Jaar: |
1992 |
|
ISBN: |
90-71077-27-6 |
Pabo Print
Op 18 oktober 1846 kregen de Fraters van Tilburg de beschikking over een
drukpers en allerlei apparatuur voor een kleine binderij. Toen ontstond de
Drukkerij van het R.K. Jongensweeshuis. In 1959 werd de naam van deze drukkerij
gewijzigd in Uitgeverij Zwijsen, die in 1982 weer werd opgesplitst in de onder
de Zwijsen Holding ressorterende werkmaatschappijen: de Uitgeverij Zwijsen, de
drukkerij Pabo Print en het distributiecentrum Collie Boek. De drukkerij werd
een gewone handelsdrukkerij. Pabo Print verhuisde in 1990 uit het gebouw aan de
Gasthuisring, waar deze oudste drukkerij van Tilburg meer dan 140 jaar gevestigd
was geweest. Het bedrijf is met meer dan zeventig werknemers, een van de
grootste drukkerijen van Tilburg. Het is gevestigd aan de Kapitein
Hatterasstraat 46.
Literatuur: Joos van Vugt, 'Roomsche kleur in 't werk. Een korte
geschiedenis van de Drukkerij van het R.K. Jongensweeshuis (RKJW)', in: Kennis
en Deugd, Nijmegen, 1991, p. 35-53.
Aanvulling juli 2001: In april 1992 verkochten de Fraters van
Tilburg de aandelen van Pabo Print aan de directie en het collectief van 72
medewerkers, waardoor de fraters na 147 jaar uit hun drukkerij stapten (zie: HN
van 14-4-1992). In juni 1998 neemt de inmiddels in naam veranderde Pabo Prestige
de Drukkerij Van Loon over (zie: BD van 11-6-1998). In maart 2001 ging
Pabo Prestige failliet. Het was het enige Nederlandse bedrijf die de productie
van kartonnen kinderboeken in haar pakket had.De moordende internationale
concurrentie in de groot-offset voor ondermeer de productie van die kartonnen
kinderboeken, speelde het bedrijf al jaren parten. Het werd overgenomen
door PlantijnCasparie Holding (zie: BD van 20-2, 23-2 en 9-3-2001). In
2002 sloot PlantijnCasparie de vestiging Tilburg (zie: BD van 25-1-2002).
Palier, Boekdrukkers J. en H. en Charles
Boekdrukkers J. en H. Palier, Grote Markt 's-Hertogenbosch, drukten in 1778 Verdeeling,
Splitsing en Bereening van de Tienden, door het Gemeene land, Het Kapittel van
St. Pieter te Hilvarenbeek; en de Abdye of Conventuaalen van Tongerlo, Over de
Heerlykheid of Parochie van Tilborg geheven wordende: Gedaan ende geformeert in
het Jaar 1778, waarvan nog twee exemplaren aanwezig zijn in de bibliotheek
van het Gemeentearchief Tilburg.
(Coll. RHC Tilburg).
Hendrik Palier en Zoon drukten in 1816 het Reglement voor de regering der
Stad Tilburg. We kennen een exemplaar in de bibliotheek van het
Gemeentearchief Tilburg en een in de Brabant-collectie van de KUB.
(Coll. RHC Tilburg).
Zeer zeldzaam zijn de twee treurdichten die de tussen 1684 en 1732 in
Tilburg wonende dominee Johannes Uleus (zie
aldaar) in respectievelijk 1716 en 1717 schreef
naar aanleiding van de dood van kolonel Philippe Claude de Saint Amant en zijn
vrouw Elisabeth de Claer. Ze zijn door Charles Palier in 's-Hertogenbosch
gedrukt. In de bibliotheek van het British Museum te Londen wordt nog een
exemplaar van deze gedrukte gedichten bewaard.
Charles Palier, vader van bovengenoemde Hendrik en grootvader van Jacobus, was
in het Franse Bergerac (Dordogne) geboren, en vluchtte in 1688 uit Metz naar
's-Hertogenbosch waar hij een drukkerij en boekhandel dreef.
Literatuur: GAT, Oud-Administratief Archief 1810-1907, inv. nr.
264; Bibliotheek, cat. nrs. 2116 en 2116A; KUB, Brabant-collectie M 18 J
8; A.J.A. van Loon, 'De huizinge Moerenburg en haar bewoners II (1648-1750)',
in: De Lindeboom, V, Tilburg, 1981, p. 119-157; Ch.C.V. Verreyt, 'De
boekdrukkers Palier te 's-Hertogenbosch, in: Taxandria, jrg. 13, 1906, p.
189-193, 210-219 en 323-324.
Panhuijsen, Jos
Josephus Lambertus Antonius Panhuijsen werd op 13 mei 1900 op Piusplein 8 te
Tilburg geboren, als zoon van agentuurhandelaar J.G.A. Panhuijsen en Th.C.
Heerkens. Jos Panhuijsen was aanvankelijk onderwijzer. Tijdens zijn studie aan
de R.K. Leergangen werd hij voorzitter van de studentenvereniging St. Leonardus.
Later werd hij kunstredacteur van het katholieke Het Binnenhof in
's-Gravenhage, waar hij ook na zijn pensionering in 1965 is blijven wonen.
Pierre H. Dubois schreef over Panhuijsen in zijn periode bij Het Binnenhof in
zijn boek Een soort van geluk (Amsterdam, 1989, p. 38-40).
(Coll. Ronald Peeters, Tilburg).
Hij behoorde tot de katholieke groep schrijvers rond de tijdschriften Roeping
en De Gemeenschap, schreef gedichten in het Tilburgse tijdschrift Wij
(1927), essays en romans. Tot zijn eerste boeken behoort Zee
(Rotterdam, Nijgh & Van Ditmar N.V., 1938). Pas na 1954 begon hij als
romanschrijver naam te maken met romans als Leven alleen is niet genoeg ('s-Gravenhage,
Stols, 1954), Iedereen weet het beter ('s-Gravenhage, Stols, 1955), Gewoon
bespottelijk (1956), Wandel niet in water ('s-Gravenhage, Stols,
1957), Ik kom niet terug ('s-Gravenhage, Stols, 1958) en vooral De
pornograaf ('s-Gravenhage, Stols, 1961). Op tachtigjarige leeftijd
publiceerde hij nog een roman, die hij wellicht als pendant van De pornograaf, De
lof der kuisheid (Amsterdam, Elsevier/Manteau, 1980) noemde.
Literatuur: GAT, Bevolkingsregisters 1900/1910, deel 41 fol. 156;
1910/1920, deel 38 fol. 120; 1921/1939, gezinskaart 38/120; Anton van
Duinkerken, Brabantse herinneringen, Utrecht, 1964, 3e druk 1979, p. 299;
H.J.M.F. Lodewick, W.A.M. de Moor en K. Nieuwenhuijzen, Ik probeer mijn pen.
Atlas van de Nederlandse letterkunde, Amsterdam, 1979, p. 157 en 161; Willem
van Toorn (red.), Querido's letterkundige reisgids van Nederland, Amsterdam,
1982, p. 561-562 (door Carel Swinkels).
Paulussen, Gé
Gé Paulussen, geboren op 4 november 1951 te Riel, was semi-prof voetballer,
studeerde culturele antropologie in Nijmegen, was disc-jockey, werkte mee aan
een onderzoek in Australië bij de Aboriginal bevolking en debuteerde als
dichter in 1983 in Cafécahier no. 1 van de Stichting Leopold. In maart
1984 verscheen zijn gedichtenbundel Nacultuur (Tilburg, Boekhandel
Gianotten).
Op 3 november 1985 vierde de Tilburgse dichter Gé Paulussen op een merkwaardige
manier zijn verjaardag. Er vond toen rondom zijn persoon in het gebouw van de
Stichting Welzijn Surinamers aan het Wilhelminapark 56 een grote culturele
manifestatie plaats. De deelnemende musici en dichters deden geheel belangeloos
mee om geld in te zamelen om de nieuwe gedichtenbundel van Gé Paulussen te
kunnen financieren. Deze zou door de Stichting Elisa worden uitgegeven, een
stichting die hijzelf in het leven had geroepen met als doel activiteiten te
ontplooien die geïnspireerd zijn door en raken aan antropologische - universele
- wetenschappen, kunst en aspecten van samenlevingsontwikkeling.
Met vrienden bezit hij een café in Nijmegen.
Literatuur: Stadsnieuws van 30-10-1985; Cafécahier no. 1,
Tilburg, Stichting J.H. Leopold, 1983.
Peeters, Ronald
Ronald Peeters, de auteur van dit boek De Paap van Gramschap. Vier eeuwen
schrijven en drukken in Tilburg (Tilburg, Boekhandel Gianotten, 1992), werd
op 13 januari 1953 te Goirle ('De Bocht') geboren, en ging kort daarna in
Tilburg wonen. Hij studeerde aan de Rijksarchiefschool te Utrecht en is sinds
1975 werkzaam bij het Gemeentearchief Tilburg, thans als coördinator
dienstverlening. Vanaf 1970 publiceerde hij vele tientallen artikelen, brochures
en boeken op locaal-historisch, archeologisch en kunsthistorisch gebied.
Artikelen van zijn hand verschenen in Actum Tilliburgis, voorheen Historische
Bijdragen, uitgave van de Heemkundekring Tilborch (waarvan hij van 1972 tot
1976 redacteur was), Brabants Heem, Argie, Mensen van vroeger,
De Lindeboom, jaarboek van het Gemeentearchief Tilburg (redacteur van
1979 tot 1987), Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur
(sinds 1983 redacteur en mede-oprichter) en Tilburg Magazine (sinds de
oprichting in 1990 redacteur).
Ed Schilders (links) en Ronald Peeters
(rechts) signeren hun boek 'Katholiek Tilburg
in beeld'in boekhandel Gianotten op 27 oktober 1990 (coll. Ronald Peeters,
Tilburg).
Hij publiceerde (of was medesamensteller van) zes boeken in de serie 'De
geschiedenis van Tilburg in foto's', uitgegeven door Boekhandel Gianotten te
Tilburg, waarin ruim 3150 unieke Tilburgse foto's met toelichtende teksten
werden uitgegeven: Deel I. Tilburg in beeld 1865-1945 (1979), II Tilburg
in beeld 1945-1980 (1982), III Tilburg van boven 1900-1980 (1980), IV
Tilburg 1940-1945. Jaren van verduistering door Frans Janse (1984), V De
straten van Tilburg (1987) en VI Katholiek Tilburg in beeld samen met
Ed Schilders (1990).
(Coll. Ronald Peeters, Tilburg).
Voorts schreef hij Van Steenwech tot winkelstraat. 100 jaar Heuvelstraat (Tilburg,
Gemeente Tilburg, 1981) en Koning Willem II en Tilburg (Tilburg,
Juniorkamer Hart van Brabant, 1987), en deed hij (beeld)research voor vele
honderden boeken en artikelen.
Hij was mede-samensteller van de boeken: J.A. Knip een neo-classicist uit
Tilburg (met Lambert Tegenbosch, Tilburg, Rotary-club Tilburg-Oost, 1975), Ga
er eens langs, zwerftocht door Tilburg (met J.N.T. van Albada, Tilburg,
Gemeente Tilburg, 1975), Hildewaren Beke (Hilvarenbeek, Heemkundige Kring
Hilvarenbeek, 1981), Textielfabrieken op briefhoofden 1866-1956 (met P.J.M.
van Gorp, Tilburg, Nederlands Textielmuseum, 1981), C.J. Weijters, Scholen en
schoolmeester in Tilburg 1532-1858 (bibliografie over C.J. Weijters,
Tilburg, Boekhandel Gianotten, 1981), Tilburg mag gezien worden. Wandeling
door het centrum (met Kees Tanis, Tilburg, Streek VVV Hart van Brabant,
1982), Brabant Historisch Locaal (bundel voor dr. H.A.M. Ruhe, Hapert, De
Kempen, 1984), Op dokters advies (met dr. Michel en Grood en Cees Robben,
Tilburg, Het Nederlandse Rode Kruis Afd. Tilburg, 1985), Inventaris van de
archieven van de heerlijkheid Hilvarenbeek (met J. van Gils, Oisterwijk,
Streekarchivariaat Oisterwijk, 1988), De familie Knip. Drie generaties
kunstenaars uit Noord-Brabant (met Fransje Kuyvenhoven, Zwolle, Waanders,
1988), Ed Schilders, Moordhoek (Tilburg, Boekhandel Gianotten, 1988), Het
Gemeentearchief van Tilburg (met A.J.A. van Loon en G.J.W. Steijns, Tilburg,
Gemeentearchief Tilburg, 1988) en Archeologie in Midden-Brabant (met François
van den Dries en Niek Gielen, Tilburg, Gemeentearchief Tilburg, 1989).
(Coll. Ronald Peeters, Tilburg).
Aanvulling juli 2001: Ronald Peeters is thans adjunct-directeur van het Regionaal
Historisch Centrum Tilburg.
Boekuitgaven 1992: Jef van Gils en Ronald Peeters, Een eeuw Goirle 1870-1970
(Goirle, Boekhandel Soeters, 1992); (beeld)redacteur van Ach Lieve Tijd. De
boeiende historie van Tilburg en de Tilburgers (Zwolle, Waanders,
1993-1995), Jef van Gils en Ronald Peeters, Hilvarenbeek en zijn
kerkdorpen,
Hilvarenbeek (Hilvarenbeek, Heemkundekring Hilvarenbeek en Diessen 'Ioannes
Goropius Becanus', 1994), Bibliografisch overzicht van de dorpen Hilvarenbeek
en Diessen met hun kerkdorpen Esbeek, Biest-Houtakker, Haghorst en Baarschot
1632-1995 (Hilvarenbeek, Heemkundekring Hilvarenbeek en Diessen 'Ioannes
Goropius Becanus', 1995), Ronald Peeters en Jef van Gils, Tilburgers in
beeld. De geschiedenis van Tilburg in foto's deel VII, (Tilburg, Boekhandel
Gianotten, 1996), Henk van Doremalen m.m.v. Ronald Peeters, Bedrijvig
Tilburg. Uit de archieven van Tilburgse bedrijven van 50 jaar en ouder
(Tilburg, Stichting Oude Bedrijvenboek Tilburg, 1997), Henk van Doremalen
m.m.v. Ronald Peeters, 50 jaar St. Jozefzorg. Terugblik in woord en beeld
(Tilburg, Zorgcentrum Tilburg Zuid, 1998), Koning Willem II. Opperbevelhebber
van het leger, ondernemer en grootgrondbezitter in Tilburg (Tilburg,
Gemeente Tilburg, 1999), Ronald Peeters en Karel Tomeï, Tilburg, 'n
beeld van een stad (Tilburg, Stads VVV Tilburg, 2000). In 2001 was hij
beeldredacteur en deed hij de productie van Tilburg, stad met een levend
verleden (Tilburg, RHC Tilburg, 2001).
Voor al zijn ruim 450 publicaties: zie zijn bibliografie
op deze website.
Peeters M.S.C., p. Simon
Simon Henricus Peeters werd geboren te Venray op 23 oktober 1860. Hij studeerde
aan het gymnasium van de paters van het H. Hart in het Franse Chézal-Benoît en
daarna te Rome. In 1884 werd hij tot priester gewijd. Hij was oud-professor en
overste van het Missiehuis aan de Bredaseweg en de eerste Nederlandse
missionaris van het Heilig Hart. Hij ging in 1908 met de eerste caravaan naar de
missie van Surigao in de Filippijnen.
Pater Simon Peeters schreef onder andere in 1907 het gedenkboek Het
Missiehuis te Tilburg 1882-1907 (Tilburg, 1907), in 1922 het boek Korte
levensschets van den eerw. Pater Henri Rutten, den marteldood gestorven als
missionaris te Nacharunep, in de Baininger Bergen, N. Pommeren 14 augustus 1904
(Arnhem, 1922) en hij vertaalde in 1934 een toneelstuk van Jan Vuysters in het
Frans: La tragédie de Ste. Helena. Hij overleed op 13 november 1941 in
het Limburgse Stein.
Literatuur: R.K. 'Wie is dat ?', Leiden, z.j. (ca. 1925), p. 102.
Persclub/Communicatieclub Bourgondië
Persclub Bourgondië werd op 17 september 1982 opgericht door oud-chef-redacteur
van Het Nieuwsblad van het Zuiden Pierre Claessens (1921-1988). De
Persclub heeft leden die beroepsmatig bepalend werkzaam zijn of zijn geweest in
de publiciteit. In 1991 werd de naam gewijzigd in Communicatieclub Bourgondië
en tegelijk werd de opzet wat breder: een trefpunt voor iedereen die met
communicatie van doen heeft. Onder de leden telt/telde men een twintigtal
auteurs en uitgevers die in dit boek genoemd worden. In de Persclub zijn vele
nieuwe Tilburgse boeken gepresenteerd. Het door Pierre Claessens bedachte idee
om een grootse Tilburgse Revue te maken, kreeg binnen de persclub een breed
draagvlak van medewerkers. De eerste Tilburgse Revue Kannen & Kruiken,
geschreven door de leden Ed Schilders, Marc Taminiau, Jace van de Ven en Ad
Vinken, ging in 1986 bij het 25-jarig bestaan van Schouwburg Tilburg in première.
Het was het begin van een tweejaarlijks terugkerende Tilburgse Revue.
Pessers, Johannes Peter
Johannes Peter Pessers werd op 14 oktober 1756 te Tilburg geboren. Hij was
koopman en lakenfabrikant. Pessers was van 1795-1797 als schepen lid van de
Tilburgse municipaliteit en van 1797-1798 representant voor het district
Steenbergen in de 2e Nationale Vergadering. Bij de verkiezing van een
representant voor het district Tilburg in de Nationale Vergadering waren
onregelmatigheden geconstateerd. De uitslag werd nietig verklaard en er vond op
1 januari 1798 een herverkiezing plaats. Deze zaak was voor Pessers aanleiding
om het pamflet Aan de Braave Burgers van Tilburg te schrijven. Willebrord
Dams werd uiteindelijk gekozen. Johannes Pessers overleed op 20 september 1813
te 's-Hertogenbosch.
(Coll. RHC Tilburg).
Literatuur: J.H. van Mosselveld, 'De magistraat van Tilburg in de Franse
tijd', in: Van heidorp tot industriestad, Tilburg, 1955, p. 137-176; GAT,
Oud-Administratief Archief, inv. nr. 1140.
Pillot, Boekhandel
Boekhandel en Uitgeverij (Antiquariaat) De Kempen
Zuid Nederlandse Boekhandel
Adrianus Cornelis Maria ('Janus') Pillot werd op 30 december 1901 te Tilburg
geboren. Hij is in 1932 getrouwd met Maria Moller, de dochter van dr. H.W.E.
Moller. Op 28 oktober 1928 nam hij samen met Flip van der Lely de Zuid
Nederlandse Boekhandel over in de Noordstraat 68. Deze zaak noemden zij
vanaf dat moment Boekhandel en Uitgeverij De Kempen. Op 5 februari 1929
werd hier een tentoonstelling geopend over de uitgaven van Joost van den Vondel,
ter gelegenheid van zijn 250e sterfdag.
In de eerste helft van 1930 werd de zaak verplaatst naar het pand
Nieuwlandstraat 58, dat werd ontworpen door architect J. Wielders (gemeentelijk
monument).
Advertentie uit 'Tilburg in beeld' 1933, p. 8
(coll. Ronald Peeters,
Tilburg).
In hetzelfde jaar werd een catalogus uitgegeven. De Kempen was
een boekhandel, kantoorboekhandel, uitgeverij en leesbibliotheek. De
samenwerking met Van der Lely duurde tot 1934. Flip (Ph.J.J.) van der Lely begon
aan de Korvelseweg 28 een filiaal van boekhandel T. de Wekker.
Exlibris A.C.M. Pillot (coll. Ronald Peeters,
Tilburg).
Op 31 juli 1934 stichtte Janus Pillot alleen een boekenhal, nu Boekhandel en
Antiquariaat De Kempen genaamd, op Spoorlaan 11A. Het was voornamelijk een
antiquariaat.
In 1938 werd de zaak wederom verplaatst, nu naar Willem II-straat 24, tegenover
de Openbare Bibliotheek, onder de naam Boekhandel en Antiquariaat A.C.M.
Pillot. Na de oorlog verschoof de nadruk van antiquariaat naar 'nieuwe
boekhandel'. De uitgeversrechten werden nog tot na 1960 gehandhaafd, maar het
woord uitgeverij kwam al sinds 1934 niet meer in de naam van de boekenzaak voor,
al zijn er mogelijk nog boeken gedrukt onder de naam Uitgeverij De Kempen.
Ook hier was er een leesbibliotheek, namelijk om de hoek in de Telegraafstraat:
De Bieb. Na de oorlog is de zaak verbouwd. Er werden vaak lezingen door
schrijvers gegeven en een enkele keer vond er een tentoonstelling plaats. Een
tijdlang werd in de winter, eind jaren vijftig, een ijssalon in de Heuvelstraat
als extra verkooppunt gebruikt. Bij het veertigjarig jubileum op 28 oktober 1968
nam Janus Pillot afscheid en werd Joep Waijers directeur. Eind jaren zestig werd
de zaak aan Van Opstal verkocht, vervolgens aan De Standaard en daarna
nog enkele malen. In 1973 verhuisde Pillot naar het voormalige Hema-pand op de
Heuvel. Op 11 januari 1975 is de grondlegger van het bedrijf, Janus Pillot, te
Tilburg overleden.
A.C.M. Pillot (1901-1975) en Joep Waijers
(1916-1991) (coll. RHC Tilburg).
Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van Boekhandel Pillot, op 28
oktober 1978 (als oprichtingsdatum wordt de overname van de Zuid Nederlandse
Boekhandel op 28 oktober 1928 aangehouden), werd de gedichtenbundel Brabant
van Piet Heerkens (uit 1941) herdrukt. Thans zit Boekhandel Pillot, als
Libris-boekhandel, aan de Juliana van Stolbergstraat. In augustus 1992 verlaat
de boekhandel, onderdeel van de Eindhovense Van Piere-Wristers Boekhandelgroep,
Tilburg om in Eindhoven samen te gaan met de boekhandels Van Piere en Luda.
Literatuur: HN van 16-3-1988; Mededeling Henk Moller Pillot
6-1-1992; HN van 24-1-1992.
Aanvulling juli 2001: Meer gegevens over A.C.M. Pillot in: A. Gerits,
'Portret van A.C.M. Pillot' in: De Antiquaar. Tijdschrift van de
Nederlandsche Vereeniging van Antiquaren, jrg. 1, nr. 6, oktober 1970, p.
149-153.
Pirenne, dr. Louis
Louis Pierre Leon Pirenne werd op 1 juli 1924 te Tilburg geboren. Na gymnasium
alpha aan het Sint Odulphuslyceum (diploma 1943) studeerde hij geschiedenis te
Nijmegen, Fribourg (Zwitserland) en Salzburg (Oostenrijk). In 1953 werd hij
hoger archiefambtenaar en in 1959 promoveerde hij op het proefschrift
's-Hertogenbosch tussen Atrecht en Utrecht, staatkundige geschiedenis 1576-1579.
Van 1954-1963 was hij stadsarchivaris te 's-Hertogenbosch (sinds 1948 werkzaam
op het stadsarchief) en van 1963-1988 rijksarchivaris in Noord-Brabant. Pirenne
is een bekend beschermheer van het oude cultuurgoed. Hij heeft vele
wetenschappelijke publikaties op zijn naam staan, met name over de geschiedenis
van Noord-Brabant. Zo leverde hij een belangrijke bijdrage aan de oude Algemene
Geschiedenis der Nederlanden (deel VIII) over de Generaliteitslanden van
1648-1795. Hij publiceerde onder andere in de tijdschriften Brabantia en
het Nederlands Archievenblad.
Ter gelegenheid van zijn afscheid als Rijksarchivaris werd hem een bundel
studies aangeboden: Van Blauwe Stoep tot Citadel ('s-Hertogenbosch,
1988).
Literatuur: Van Blauwe Stoep tot Citadel, 's-Hertogenbosch, 1988,
p. 7-20.
Poell, Lambert
Lambert Johan Joseph Poell werd op 22 maart 1872 te 's-Hertogenbosch geboren. In
1895 werd hij tot priester gewijd en hij werd in 1896 assistent-kapelaan van de
Tilburgse parochie Heikant. Van 1898-1904 was hij kapelaan te Woensel en hij
keerde daarna terug naar Tilburg om kapelaan van de parochie St. Anna te worden
(1904-1915). In juli 1915 werd hij benoemd tot pastoor in Gemert. Poell was een
van de pioniers van de katholieke sociale beweging en publiceerde veel over dit
onderwerp. In Tilburg zette hij in 1897 een cursus op over de katholieke sociale
beginselen, die als Leergang over het maatschappelijke vraagstuk werden
gebundeld ('s-Hertogenbosch, 1900). Hij zette daarna een tweede cursus op, die
eveneens in druk verscheen: Sociale cursus, vragen en antwoorden
(Tilburg, uitgeverij H. Gianotten, 1906; zie
aldaar). Tot 1922 zijn er dertien drukken van
dit populaire handboek verschenen. Jarenlang gaf Poell cursussen en lezingen.
Hij was in 1905 oprichter van de Textielarbeidersbond St. Severus en van het
vakblad Het Hoog-Ambacht. Van 1904 tot 1915 was hij geestelijk adviseur
van de, mede door hem opgerichte, Nederlandsche R.K. Textielbond St. Lambertus.
In 1914 speelde hij een belangrijke rol bij de opvang van de Belgische
vluchtelingen in Tilburg.
Lambert Poell (1872-1937) (coll. RHC Tilburg).
Lambert Poell publiceerde bij uitgeverij H. Gianotten onder andere nog de
brochures: over het sociale vraagstuk De Taak der R.K. Arbeidersvereenigingen
(1906), Ons Goed Recht (1907), Een woord aan de Vrouw van den Werkman
(1909), Uwe verhouding tegenover de S.D.A.P. (1909), Maatschappelijke
Lessen (1914), Katholieke Sociale Beginselen (1920), en over
liturgische zaken De Oblectamentis Mundi; Preeken, onderrichtingen
(1915), De Puerorum Institutione; Over het Onderwijs der Jeugd (1915), Poell's
Liturgische Platen (1915), Kleine Liturgische Kathechismus in 700 vragen
en antwoorden met daarbij eenige vragen en antwoorden over den zang (1915).
Bij Bergmans in Tilburg gaf hij liederen uit, zoals Naar 't woord (1897),
Tegenspoed (1898), Blij en droef (1898) en Cecilia (1902).
Lambert Poell overleed op 7 januari 1937 te Gemert. In 1985 werd het Kapelaan
Poellplein in Tilburg naar hem genoemd, en in 1990 schreef Ton Thelen een
dissertatie over hem.
Twee brochures van Lambert Poell,
Christus'lijden (Tilburg, W. Bergmans, 1907) en
De Oblectamentis Mundi Preeken, onderrichtingen (Tilburg, H. Gianotten, 1915)
(coll. Ronald Peeters, Tilburg).
Literatuur: Biografisch Woordenboek van Nederland, 2,
's-Gravenhage, 1985, p. 429-431; Ronald Peeters, De straten van Tilburg,
Tilburg, 1987, p. 128; dr. A.A.J. Thelen, Lambert Poell (1872-1937) en de
katholieke sociale beweging, Tilburg, 1990.
Aanvulling juli 2001: Paul van Dun, 'Lambert Poell' (boekbespreking), in:
Tilburg. Tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur, VIII
(1990), nr. 1, p. 27.
Puijenbroek, dr. Frans van (aanvulling september 2001)
Dr. Franciscus Johannes Maria van Puijenbroek (geboren Tilburg 9-4-1924 en
overleden Eindhoven 24-8-2000). Oud-directeur Nederlands Openluchtmuseum te
Arnhem, sociaal-historicus. Publiceerde o.m. over geschiedenis van Tilburg, o.a.
over de Hasseltse kapel en de Tilburgse Dans- en
Muziekschool. Zie in memoriam. in
tijdschrift 'Tilburg'.
Puk en Muk
Vanaf 1926 verschenen in het door het R.K. Jongensweeshuis in Tilburg uitgegeven
tijdschrift De Engelbewaarder de verhalen van het bekende duo Puk en Muk.
De Tilburgse antiquaar Kees Kolen gaf in zijn boek Puk en Muk uit de Schaduw
van Tilburg (1986) de eerste volledige bibliografie van de Puk en
Muk-verhalen en tevens vele gegevens over de makers ervan.
De geestelijke vader van Puk en Muk is de Oostenrijkse tekenaar Carl Storch
(1868-1955). Puk en Muk werden door hem voor het eerst in 1906 gepubliceerd in
het maandblad Seraphischer Kinderfreund, dat in Ehrenbreitstein bij
Koblenz in Duitsland door het Seraphisches Liebeswerk van de Kapucijnen werd
uitgegeven. In dezelfde plaats werden in ieder geval in 1924, 1926 en 1928 drie
boeken van Puk en Muk, onder hun Duitse naam Puckchen und Muckchen,
uitgegeven. Het tweetal dook in 1907 op in de Liebeswerkkalender, die
vanaf 1917 de naam Zwergenkalender kreeg. Dit blad werd in het
Oostenrijkse Linz uitgegeven.
Vier edities van Puk en Muk, van boven
links naar onder rechts respectievelijk uit:
1927 (reprint 1986), 1947, 1956 en 1972 (coll. Ronald peeters, Tilburg).
Omstreeks 1925 moet de Tilburgse frater Franciscus Xaverius (Adrianus Joannes
Franciscus) van Ostaden (1896-1961) kennis hebben gemaakt met de Seraphischer
Kinderfreund. In die tijd publiceerde hij al verhaaltjes in De
Engelbewaarder. Vanaf april 1926 publiceerde hij het eerste Nederlandse Puk
en Muk-verhaal, voorzien van ongeveer vijftig tekeningen van Storch, die
overigens als tekenaar niet werd genoemd. In 1927 kwam het eerste verhaal in
boekvorm bij het R.K. Jongensweeshuis uit onder het pseudoniem van Frans
Fransen. Fransen en Storch maakten in de volgende 14 jaar 13 Puk en Muk-boeken,
nadat ze nagenoeg allemaal eerst in De Engelbewaarder waren
verschenen. Na de Tweede Wereldoorlog schreef Frans Fransen nog vier Puk en
Muk-boeken, die door de Bosschenaar Leo van Grinsven werden geïllustreerd.
Vanaf 1960 verschenen er door frater Realino verzorgde herdrukken. Sinds 1972
werd er een nieuwe, door Tim Safery bewerkte versie van zeven Puk en Muk-boeken
uitgegeven door Uitgeverij Zwijsen in Tilburg. Tussen 1979 en 1985 gaf
Uitgeverij Zwijsen weer een nieuwe versie van negen boeken uit. Sommige teksten
zijn bewerkt naar Frans Fransen, andere zijn geschreven door Jos Haens naar ideeën
van Storch. Het 34e boek is het boek van Kees Kolen, dat tevens een facsimile
bevat van het allereerste boek Puk en Muk uit 1927.
Omstreeks 1938 schreef de toneelschrijver Jan Vuysters (1878-1966) het
kinderstuk Puk en Muk. Er zijn ook vijf vervolghoorspelen in januari en
februari 1951 door de KRO in de jeugduitzending 'De Wigwam' uitgezonden.
Literatuur: Drs. Kees Kolen, Puk en Muk uit de Schaduw van Tilburg,
Tilburg, Antiquariaat en Uitgeverij De Schaduw, 1986; HN van 4-10-1986.
Aanvulling juli 2001: Zie: Caesarius Mommers en Ger Janssen, Zwijsen,
een passie voor uitgeven. Geschiedenis van een educatieve uitgeverij
(Tilburg, Uitgeverij Zwijsen B.V., 1997), m.n. blz. 124-126.
Pijnenburg, dr. mr. Piet
Oud-gemeentesecretaris van Tilburg, dr. mr. Petrus Damianus Maria ('Piet')
Pijnenburg, geboren op 23 februari 1920 te Tilburg, is een verwoed
amateur-genealoog. Hij heeft op een verhalende manier het geslacht Pijnenburg in
een door hemzelf uitgegeven serie boeken gepubliceerd, te weten: De verre
hoeve (1975), Heer Gosewijn (1979), Tranen van ijs (1983), Nieuwe
vondsten (1985) en Het huis Puinenburg (1987). In deze reeks zijn ook
twee stambomen Pijnenburg gepubliceerd.
(Coll. Ronald Peeters, Tilburg).
Literatuur: GAT, Bevolkingsregister 1921/1939, gezinskaart 16/184.
     |