|
|
||
De Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed houdt u graag op de hoogte van nieuwe informatie die wij op onze website plaatsen. Er zullen op
deze pagina tevens nieuwsberichten worden geplaatst die van belang zijn voor
de (cultuur)historie van Tilburg.
 Aanmelden
voor de Nieuwsbrief
|
Nieuwsbrief opzeggen
|
KIJK OOK OP NIEUWSARCHIEF (onderaan de pagina) VOOR ALLE
NIEUWSBERICHTEN EN PUBLICATIES DIE ON LINE ZIJN GEPLAATST !
16 februari 2010
De Kleine Geschiedenis van Tilburg
in 18 handboekjes
Nieuw verzamelwerk over de geschiedenis van Tilburg
Deel 15, Markten en winkelcentra
Volgens allerlei onderzoeken loopt Tilburg in de 21e eeuw wat betreft het
winkelaanbod nog steeds achter bij wat normaal zou zijn voor de 6e stad van
Nederland met meer dan 200.000 inwoners. Die achterstand in winkelaanbod en
bestedingspatroon is historisch gegroeid.
Deel 15 van de Kleine Geschiedenis van Tilburg gaat over markten en
winkelcentra en laat ook zien dat het, behalve door het lage loonpeil, door
de wijze waarop Tilburg gegroeid is lange tijd aan koopkracht ontbrak.
Tilburg kende al lang de gewoonte dat bij het uitgaan van de kerk goederen,
merendeels levensmiddelen en gebruiksvoorwerpen, werden verkocht. Een echte
officiële markt kwam pas in de loop van de 16e eeuw, een weekmarkt in de
wijk Kerk en enkele jaarmarkten op de Heuvel. Daar waren consumptiegoederen
te koop. Markten mochten zich in Tilburg altijd in een grote populariteit
verheugen. Het bekendst zijn de Besterdse markt en de zaterdagse markt op
het Koningsplein. Van de nieuwere markten heeft die op het Wagnerplein zich
flink ontwikkeld.
Tilburg kende geen dicht op elkaar staande bebouwing, maar was juist
uitgestrekt over een ruim oppervlak. Een groot deel van de bevolking betrok
de dagelijkse levensbehoeften nog eeuwenlang rechtstreeks van de boeren in
de buurt. Ook hadden veel Tilburgers een eigen stukje grond achter hun huis
hadden liggen, waarop wat aardappels en groenten werden verbouwd, de kippen
scharrelden en een geit of een varken werd gehouden. Dat duurde nog voort
tot in de 20e eeuw. De koopkracht van de arbeidende bevolking was al nooit
erg groot en door de in de jaren zestig en zeventig van de 20e eeuw
instortende textielindustrie ontwikkelde die zich nauwelijks verder.
De Heuvelstraat, de verbindingsweg tussen de wijken Kerk en Heuvel
ontwikkelde zich vanaf het einde van de 19e eeuw tot DE winkelstraat van
Tilburg. De laatste decennia is het winkelgebied in het centrum met de komst
van overdekte winkelcentra als de Schouwburgpromenade, Heuvelpoort,
Emmapassage en recent het Pieter Vreedeplein sterk uitgebreid. In de
woongebieden ontstonden grote, soms al weer grondig gerenoveerde
winkelcentra zoals Westermarkt, Wagnerplein en Heyhoef en tal van kleinere
winkelcentra die vaak al weer verdwenen zijn.
.jpg)
25 januari 2010
De Kleine Geschiedenis van Tilburg
in 18 handboekjes
Nieuw verzamelwerk over de geschiedenis van Tilburg
Deel 14, Peerke, paters en
pastoors
Deel 14 van de succesvolle serie De
Kleine Geschiedenis van Tilburg handelt over het
geloof. Ooit gold Tilburg als het Rome van Nederland.
Nergens in het land was de katholieke kerk zo dominant
aanwezig als in Tilburg. Er waren tientallen kerken,
kloosters en kapellen. Fraters en paters, pastoors en nonnen
beheersten het straatbeeld. Onderwijs, verenigingsleven,
maatschappelijk zorg, vakbond, alles was katholiek
georganiseerd. Andersdenkenden waren er ook wel, maar dat
was maar een paar procent van de bevolking. Voor de oudere
Tilburgers een bekend en herkenbaar beeld. Voor de jongeren
is het een vreemde gewaarwording te horen hoe hun ouders of
grootouders het hele dagelijkse bestaan beheerst zagen door
het katholieke geloof.
Tilburg was van oudsher katholiek. Ondanks de in de 17e en
18e eeuw vanuit de Republiek (Holland) gezonden dominees,
het verbod op de katholieke eredienst en het ontzeggen van
publieke functies aan katholieken, kreeg het protestantisme
nooit serieus voet aan de grond. In de eerste helft van de
19e eeuw werden de katholieken in ere hersteld en kregen ze
hun kerken terug.
Met de komst van Joannes Zwijsen als pastoor van het Heike
in 1832 kwamen er congregaties van zusters en fraters die op
tal van terreinen een rol speelden in de stad. Andere
congregaties volgden in de tweede helft van de 19e eeuw en
in de 20e eeuw. Met de groei van de stad groeide ook het
aantal parochies. Dat proces voltrok zich in sterke mate in
de eerste helft van de 20e eeuw. Dat is de tijd van Tilburg
met zijn vele kerken en kloosters. Van de geboorte tot het
sterfbed was alles katholiek georganiseerd. Wie in Tilburg
opgroeide wist niet beter. Het was de tijd van het Rijke
Roomsche Leven. Ruimte voor andersdenkenden of andere
gedachten was er nauwelijks.
De kentering kwam in de jaren zestig toen door tal van
oorzaken de geloofsbeleving op de tocht kwam te staan. In
amper een kwart eeuw verdwenen parochies, kerken en
religieuzen. Overal was sprake van ontkerkelijking, maar in
Tilburg was het effect sterker en groter dan elders. Kerken
werden gesloopt of kregen een andere bestemming.
Belangstelling voor religie is er nog steeds volop, maar het
uit zich niet meer in kerkbezoek. De Hasseltse kapel wordt
nog steeds bezocht, er is belangstelling voor frater Andreas
en het vernieuwde paviljoen van Peerke Donders in
Tilburg-Noord trekt volop bezoekers. Nog nooit was het
spectrum aan religies zo breed als in de 21e eeuw.
Geloofsbeleving is niet meer exclusief van de kerk, maar is
veel individueler geworden.
.jpg)
27 december 2009
Nieuwe aflevering tijdschrift 'Tilburg' verschenen
Iedereen
heeft ze: familiealbums. En die albums bevatten natuurlijk
foto’s die persoonlijk zijn en terugvoeren naar
gedenkwaardige momenten uit het eigen leven. Maar ze
bevatten ook prachtige foto’s die ook een buitenstaander
veel kunnen vertellen over de families die erop afgebeeld
staan. Voor Joep Eijkens zijn dergelijke familiealbums ware
schatkamers. Hij stelde zelfs een boek samen dat onlangs
verscheen en dat foto’s uit albums van 55 Tilburgse families
bevat met bijhorende verhalen. In zijn bijdrage aan dit
nummer van tijdschrift Tilburg legt Eijkens uit hoe zijn
boek tot stand kwam.
Maar dit nummer bevat natuurlijk veel meer op het gebied van
de Tilburgse geschiedenis en cultuur. Zo duikt Hans van Dijk
in oude stratenpatronen van onze stad, beschrijft Jan van
Iersel de totstandkoming van de straatweg Breda-Den Bosch en
de betrokkenheid van Tilburg daarbij, en nemen Coen van
Barneveld en Jan Lemmens de historische kleuren van de
Tilburgse binnenstad onder de loep. Ad de Beer gaat in zijn
bijdrage terug naar mei 1940, toen de Duitsers onze stad
bezetten. Dit jaar is het ook een halve eeuw geleden dat
Tilburg een Rotaryclub kreeg. Het was de eerste zogenoemde
‘serviceclub’ van de stad. Naar aanleiding van dat jubileum
leverde Rotary-archivaris Boudewijn Gerritsen een bijdrage
aan Tilburg Kort.
Met dit gevarieerde nummer sluiten wij deze jaargang af, en
tevens het jaar waarin wij 200 jaar stadsrechten vierden.
Wij doen dat echter niet zonder u goede kerstdagen en een
aangename jaarwisseling toe te wensen. Tot volgend jaar.
.jpg)
Inhoud
Hans van Dijk: De kaart is niet het gebied.
Prehistorische routes in Tilburg
Coen van Barneveld en Jan Lemmens: De tinten van Tilburg
Joep Eijkens: Familiealbums kunnen ware schatkamers zijn
– als je maar kijkt
Jan van Iersel: Straatweg Breda-Den Bosch: over Loon op
Zand of Tilburg?De rol van Rijkswaterstaat,
provinciebestuur, gemeenten en Willem I bij de tracékeuze
Ad de Beer: Tilburg mei 1940: aanpassen. Van
waarschuwingen tegen verzet tot aanpassing aan de regels van
de bezetter
Tilburg kort:
Tilburg signalement LXV
Pelgrimshoeve 60 jaar
Rotaryclub Tilburg 50 jaar
12 december 2009
De Kleine Geschiedenis van Tilburg
in 18 handboekjes
Nieuw verzamelwerk over de geschiedenis van Tilburg
Deel 13 Ambacht,
fabriek en kantoor
Tilburg op zoek naar nieuwe
werkgelegenheid
Tilburg stond lange tijd vooral bekend als DE industriestad van Nederland.
Textiel, en dan vooral de wolindustrie, was daarbij belangrijk. Maar met de
Werkplaats van de Spoorwegen (sinds 1868) en gloeilampenfabriek De VOLT
(1909) waren er twee niet-textielgebonden grote bedrijven in de stad. En
toen de textiel in de jaren zestig en zeventig wegebde deed het college
onder aanvoering van burgemeester Becht volop moeite om nieuwe
werkgelegenheid naar Tilburg te halen. Het waren de jaren dat gesproken werd
over ‘de Gigant’, het grote bedrijf dat zich in Tilburg zou vestigen:
Volkswagen wellicht of een onderdeel van Ford? Maar er kwam geen groot
industrieel bedrijf, maar een (beperkt) onderdeel van DAF: Van Doorne’s
transmissie. Het bracht niet de verwachte grote impuls voor de
industriesector: tot begin jaren tachtig Fuji opdook. Dat Japanse bedrijf,
dat na een lange zoektocht beerstreek in Tilburg, bleek van grote invloed op
de werkgelegenheid.
Kleinere en middelgrote industriële bedrijven waren er al vanaf de 19e eeuw
in Tilburg: smederijen waaruit een metaalindustrie ontstond en later
gereedschapsmakerijen, leerlooierijen en schoenmakers, met een van
Nederlands grootste schoenfabrieken (Van Arendonk), de verdwenen
sigarenindustrie en een muziekinstrumentenfabriek (Kessels) en veel
drukkerijen.
Zoals in elk groot dorp waren van oudsher tal van ambachtslieden actief
zoals smeden, wagenmakers, molenaars en bakkers. De dienstverlening die uit
zou groeien tot belangrijke werkgelegenheid op administratief gebied begon
bescheiden. Een enkele notaris, een schrijver en pas in de 19e eeuw een
bankier. Op het einde van de 19e eeuw begon met de groei van de stad ook
deze dienstverlening te groeien. Na de teloorgang van de textielindustrie is
een transformatieproces op gang gekomen waarbij werkgelegenheid in de sector
dienstverlening dominant is geworden. De grootste werkgevers zijn thans te
vinden in administratie, verzekeringen, zorg en onderwijs: Interpolis,
Thebe, de universiteit, de gemeente, de ziekenhuizen. De textiel, De VOLT en
binnenkort ook het grootste deel van de Werkplaats zijn verdwenen.
Dienstverlening domineert. Een heel verschil met het Tilburg van een halve
eeuw geleden.
De historische ontwikkeling van ambacht, industrie en het kantoor is het
onderwerp van deel 13 van de serie De Kleine Geschiedenis van Tilburg. Het
is thans overal verkrijgbaar. Tekst en research zijn van historicus Henk van
Doremalen, de beeldredactie en fotografie zijn in handen van Ronald Peeters
en Jan Stads.
.jpg)
28 oktober 2009
Nieuw boek over Peerke Donders
Peerke Donders, een leven in brieven
Over de zalige Peerke Donders (Tilburg 1809 - Batavia 1887) is de
afgelopen eeuw veel geschreven. Wat over zijn leven bekend is, hebben wij
grotendeels aan zijn eigen geschriften te danken. In het Provinciaal Archief
van de Redemptoristen te St. Agatha en in de Archivio Generale della
Congregazione dei Redentoristi in het Vaticaan te Rome bevinden zich de
meeste van de 55 door Peerke zelf geschreven brieven en een vijftal
autobiografische manuscripten die nu voor het eerst integraal in boekvorm
worden gepubliceerd.
De eerste brief schreef hij nog in Nederland; de overige brieven en
manuscripten zijn tussen 1842 en 1886, voornamelijk vanuit de
melaatsenkolonie Batavia in Suriname geschreven.
Dit boek van André van Dongen en Ronald Peeters verscheen bij gelegenheid
van de opening van het Peerke Donders Paviljoen in Tilburg op 27 oktober
2009, de 200e geboortedag van Peerke Donders.
André van Dongen en Ronald Peeters, Peerke Donders, een leven in brieven
(Tilburg, Stichting Mommerskwartier / Stadsmuseum Tilburg, 2009), 144
blz., geb. geïll., ISBN 978-90-77643-09-9. Stadsmuseum Tilburg Cahier 9.
Euro 14,95 (Tilburgse boekhandels en in het Peerke Donders Paviljoen).
.jpg)
17 oktober 2009
Peerke Donders maand
Peerke Donders oktober 2009: 200 jaar geleden geboren
Website
De Stichting Peerke Donders Paviljoen en het Stadsmuseum Tilburg hebben een
nieuwe website ontwikkeld:
www.peerkedonders.nl
.jpg)
Dinsdag 20
oktober
In de kapel van het heiligdom zal na de wekelijkse gebedsviering van 14.30
uur officieel het eerste exemplaar worden overhandigd van ‘De kruisweg van
Batavia’, een uitgave van uitgeverij Abdij van Berne, Heeswijk. De
verkoopprijs bedraagt € 7,50
Bestelling en info: info@berneboek.com en verkrijgbaar vanaf 27 oktober in
het Peerke Donders
Paviljoen, Pater Dondersstraat 20, Tilburg.
Zaterdag 24 oktober
In een grote tent op het terrein van het heiligdom aan de Pater
Dondersstraat vindt een feestavond
plaats tussen 20.00-01.00 uur: “Peerkes verjaardag”.
Voor deze verjaardagsviering worden 200 toegangskaarten uitgegeven. De
opbrengst is bestemd voor de financiering van de verschillende activiteiten.
Kaarten kosten € 40,- per stuk en geven recht op: gezellige avond met life
muziek van de Surinaams-Nederlandse band Melody stars. Bij aankomst wordt
koffie met gebak geserveerd. Verder heeft iedreen recht op 5 consumpties en
vanaf 22.00 uur zal een hapjesbuffet worden geserveerd.
Kaarten kunnen worden gekocht via: parochiesecretariaat De Schans 122, tel:
4550663 en via eet- en feestcafe Peerke Donders, Pater Dondersstraat 14,
tel: 4551315
Contact: Pater Donders vereniging info@norbertijnentilburg.nl tel: 4550663
Zondag 25 oktober
Herdenkingsviering in de Goirkesekerk
om 10.00 uur. Voorgangers zijn de bisschoppen Mgr. Hurkmans ( Den Bosch) en
De Bekker ( Paramaribo) met assistentie verder van Provinciaal van de
Redemptoristen, Wim Manders o.praem van de norbertijnse gemeenschap van
Priorij ‘De Schans’, Deken Jeroen Miltenburg van Tilburg en Pastor Skack
Willemen van Parochie ‘De Bron' De kerk is vanaf 9.00 uur geopend.
De Tilburgse componist Harry Swinkels heeft bij gelegenheid van de 200e
geboortedag van Peerke nieuwe liturgische muziek gecomponeerd, een ‘missa
Petrus Donders ‘, een nieuw Ave Maria en Petrus Donders Lied : Petrus
Donders, lang geleden. Peerke Donders leefde in twee culturen. Dit komt tot
uitdrukking in de muziek doordat Surinaams Koor Pramisi in eigen taal en
ritme, een bijzonder element toevoegt. De muziek is op CD gezet en na de
viering te koop. Contact: krelis@macuser.nl
200 jaar Peerke: fiets- wandel- en autotocht,
van 13.00-17.00 uur
Twee dagen voor de officiële herdenkingsdag van de 200e verjaardag van
Peerke Donders wordt een fiets- wandel- en autotocht gehouden langs plaatsen
in de stad welke een speciale relatie hebben met Peerke. Op 7 locaties wordt
de relatie met Peerke zichtbaar gemaakt: een open huis met korte programma’s
welke gedurende de middag enkele keren worden herhaald.
1.Heiligdom van Peerke Donders aan de Pater Dondersstraat: in een grote tent
is life muziek aanwezig. De kapel van Peerke is de gehele dag geopend. Er is
een speciale kinderhoek ingericht en devotionalia worden te koop aangeboden.
Op enkele momenten wordt de ontmoeting met life muziek opgeluisterd.
2.Petrus Donderskerk aan de Enschotsestraat: Diverse afbeeldingen van Peerke
zijn te bezichtigen ( o.a. een groot glas in lood raam) In deze ruimte
zullen optreden verzorgd worden door Surinaamse koren . Het Surinaamse hapje
zal niet ontbreken.
3.Standbeeld Peerke Donders aan het Wilhelminapark: Dichtend /vertellend
door Stadsdichter Cees van Raak worden bezoekers in het Wilhelminapark naar
het standbeeld gevoerd.
4.Norbertuspoort aan de Goirkestraat: aandacht voor wonen en leven in
Tilburg aan de hand van muzikale en gepreksfragmenten zoals bij elkaar gezet
door de Tilburger Ton America .
5.Goirkesekerk aan de Goirkestraat : ‘Peerke’ verzorgt een rondleiding door
de kerk en voert o.a. langs de doopvont van Peerke en glas in lood ramen .
Hier wordt ook de CD te koop aangeboden van de speciaal voor dit jaar
gecomponeerde liturgische viering
6.Hasseltse kapel aan het Hasseltplein: Anansi ( verhalen) verteller, ook
gericht op kinderen.
7.Mariakerk aan de Schans; interreligieuze presentatie
De tocht kan vanuit elke van deze 7 pleisterplaatsen worden gestart. Op
iedere locatie zijn boekjes met routebeschrijvingen en speciale
deelnemerskaarten verkrijgbaar. Op elke locatie ontvangt men dan een
passende sticker voor die deelnemerskaart. Kosten voor deelname bedragen €
3,- per stuk (inclusief consumptie bij Cafe Peerke Donders)
Tijdens de tocht rijden er elk half uur speciale bussen langs de route waar
men met deelnemerskaart gebruik van kan maken. De eerste keer vertrekt de
bus vanaf het Heiligdom om 13.00 uur. De laatste keer zal dat 16.30 uur
zijn. Nader info: Denis Hendrickx, tel: 4550663, info@norbertijnentilburg.nl
Dinsdag 27 oktober
Om 10.00 uur wordt in de abdij van Koningshoeven (waar de voettocht
Wittem-Tilburg aan de laatste etappe begint) het routeboek
gepresenteerd aan Burgemeester Ruud Vreeman.
Vanaf 10.30 uur tocht naar bevrijdingsmonumenten in Tilburg: 12.15 uur
Schots Monument; 12.30 uur Irenemonument en 12.45 uur Kapel O.L.Vrouw ter
Nood. Op elke locatie een korte toelichting. Vanaf 13.00 uur vertrek langs
Wilhelminapark door Goirkestraat naar de Brug over het Wilhelminakanaal
nabij het Lijnsheike. Uiterlijk 13.45 uur vertrek van Lijnsheike richting
heiligdom m.m.v. delegaties van Tilburgse Gilden, scholkinderen, life
muziek. 14.30 uur aankomst bij het heiligdom en kort gebedsmoment in
samenwerking met de pelgrims van het wekelijkse dinsdagse gebedsmoment van
dat uur.
Vanaf 15.30 uur ontvangst van gasten in de tent voor de opening van het Peerke Donders Paviljoen.
16.30 uur begin
openingsplechtigheid: woord van welkom
door voorzitter Denis Hendrickx; optreden Fontys; Toespreek burgemeester
Ruud Vreeman; toespraak door Minister Ernst Hirsch Balin. Onder begeleiding
van muzikale klanken van Harmonie Heikant begeven alle genodigden zich naar
de hoofdingang van het nieuwe Paviljoen. Openingshandeling door Minister
Ernst Hirsch Balin en Mgr. De Bekker. Info: info@nporbertijnentilburg.nl
tel: 013 - 4550663
Zondag 1 november
Peerke Donders Lezing 2009:
Commissaris der Koningin prof. dr.Wim van de Donk In het Midi Theater van
Tilburg. Ontvangst vanaf 14.30 uur. Begin lezing om 15.00 uur stipt
Nadere info:
www.peerkedonderslezing.nl
26 september 2009
Nieuw boek toont
bijzondere collectie van gemeente Tilburg
‘In Tilburgs bezit’ is de titel van een nieuw boek dat een prachtig beeld
geeft van de veelzijdige historische collectie van de gemeente Tilburg.
De collectie is gedurende vele tientallen jaren opgebouwd en bestaat uit
honderden objecten. Schilderijen, penningen, devotionalia, voorwerpen die
aan Tilburgse bedrijven en stadsbestuur hebben toebehoord, borstbeelden,
archeologische vondsten en vele andere stukken vormen samen een bijzondere
en gevarieerde verzameling. Die werd niet alleen gevormd door aankopen van
de gemeente, maar ook door schenkingen van de Tilburgse bevolking.
Het door Stadsmuseum Tilburg uitgegeven boek, dat werd samengesteld door
Ronald Peeters en drs. Jeroen Ketelaars, bevat een selectie van zo’n
tweehonderd stukken uit die veelomvattende collectie. Zo zijn in het boek
unieke voorwerpen opgenomen als het galakostuum van burgemeester Cees Becht,
het dagboek van Helga Deen, bodemvondsten uit verschillende periodes, tal
van schilderijen van Tilburgse kunstenaars, muziekinstrumenten, en bogen die
door gilden werden gebruikt.
Het full colour boek, waarvoor de bekende fotograaf Jan Stads alle objecten
fotografeerde, geeft een goed beeld van de bonte verzameling die door de
jaren heen met behulp van de Tilburgse bevolking is opgebouwd. Het ene
voorwerp heeft weliswaar een grotere financiële of (kunst)historische waarde
dan het andere, maar alle objecten hebben met elkaar gemeen dat zij een
Tilburgs verhaal vertellen. Zij hebben aan Tilburgers toebehoord, zijn in
Tilburg vervaardigd, of zijn te koppelen aan een moment uit de Tilburgse
geschiedenis.
Al bijna honderd jaar wordt gesproken over de mogelijke oprichting van een
stadsmuseum in Tilburg. Al even zo lang groeit de verzameling, en zwerft
deze rond in diverse gebouwen van de gemeente Tilburg. Van een gedegen
aanpak voor uitbreiding en beheer van de collectie kan op deze manier geen
sprake zijn. Het boek is dan ook een waarschuwing: als de objecten niet snel
een betere huisvesting krijgen, zullen veel voorwerpen verloren gaan.
Ronald Peeters, Jeroen Ketelaars en Jan Stads (fotografie), In Tilburgs
bezit. Historische objecten uit de collectie van de gemeente Tilburg,
Stadsmuseum Tilburg, geb., 96 p., ISBN 978-90-77643-07-5, € 14,95. Het boek
is via de Tilburgse boekhandels te verkrijgen, en bij Regionaal Archief
Tilburg (Kazernehof 75).
.jpg)
.jpg)
V.l.n.r. Ronald Peeters, Jeroen
Ketelaars, Jan Stads,
samenstellers van het boek ‘In Tilburgs bezit’. Fotografie: Pix4Profs
19 september 2009
De Kleine Geschiedenis van Tilburg
in 18 handboekjes
Nieuw verzamelwerk over de geschiedenis van Tilburg
Deel 11 Kermis en carnaval
Deel 11 van de Kleine Geschiedenis van Tilburg onder redactie van Henk van
Doremalen, Siebrand Krul, Ronald Peeters en Jan Stads is een speciaal nummer
dat ingaat op twee specifieke aspecten van het uitgaansleven en de
volkscultuur: kermis en carnaval.
Kermis en carnaval of Vastenavond vieren hebben gemeen dat het feesten waren
waarbij de bevolking de dagelijkse beslommeringen opzij kon zetten om het er
even goed van te nemen. Dat ‘er goed van nemen’ bestond uit eten, drinken en
dansen. De kerk zag deze festiviteiten met lede ogen aan. Vooral ‘vastenavond’
ondervond in Tilburg veel weerstand. In de jaren vijftig van de 19e eeuw
liepen de gemoederen daar hoog over op. Niet in 1858 zoals weleens wordt
betoogd, maar in 1865 kwam het tot een verbod op openbaar ‘vastenavond
vieren’, wat tot 1965 stand zou houden.
Tilburg kende al die tijd wel carnaval, maar dat speelde zich af in
sociëteiten en cafés, niet in het openbaar. Dat openbaar carnaval werd in
1965 in ere hersteld en groeide uit to een groots stadsfeest met tal van
gewoontes en ‘tradities’ zoals het Kruikenconcert, d’n Inhoal, d’n Opstoet,
de Kruikenmis, Ut Sebiet.
De Tilburgse kermis is de grootste van de Benelux. Van oorsprong was het een
boerenkermis, een oogstfeest. Het vond plaats op de Heuvel. Aanvankelijk
draaide het om eten en drinken en waren er merkwaardigheden te zien. Later,
in de 19e eeuw, kwam het vermaak waar men aan deel kon nemen zoals de
draaimolen. Met de voortgang van de techniek kwamen er ook spectaculairdere
attracties zoals de stoomcarrousel. Essentie van de kermis bleef enkele
dagen onbezorgd genieten. De grote groei zette in de jaren zeventig in toen
Tilburg zich meer en meer als kermisstad ging promoten en bezoekers uit het
land trok.
Kleuren, geluid, eten en drinken zijn van alle tijden, deelnemen aan
gokspelletjes kon ook al in het midden van de 20e eeuw, over de kop gaan en
steeds hoger en sneller alle kanten in draaien en steeds hardere muziek van
rockandroll in de jaren vijftig en zestig tot house en dance in de 21e eeuw
is van de laatste decennia.
.jpg)
12 september 2009
Nieuwe aflevering tijdschrift 'Tilburg' verschenen
Tien jaar geleden overleed de ‘Tilburger van
de eeuw’, de altijd strijdbare en veelzijdige Miet van Puijenbroek. Kort
nadat ter herinnering aan deze beroemde Tilburgse een standbeeld werd
opgericht, blikt Astrid de Beer in dit nummer van Tilburg terug op wat Van
Puijenbroek allemaal gepresteerd heeft tijdens haar drukgevulde leven, en de
obstakels die zij daarbij moest zien te overwinnen.
Verder treft u in dit afwisselende nummer van Tilburg onder meer een artikel
aan over een opzienbarende moord die in 1736 op het Nieuwland plaatsvond en
het achttiende-eeuwse strafproces dat daarna in werking trad, en een artikel
over een bijzonder kunstwerk waarvoor de Zusters van Liefde als uitgangspunt
dienen.
Ook in dit nummer een zeer uitgebreide wandelroute door de Tilburgse
binnenstad, waarbij stilgestaan wordt bij de verhalen achter vele panden.
Die bijdrage verschijnt ter gelegenheid van de jaarlijkse Open
Monumentendag.
Inhoud
Astrid de Beer: ´Ik heb vrouwen altijd voorgehouden dat ze veel meer
konden dan ze zelf dachten´: Miet van Puijenbroek (1914-1999)
Gerard Steijns: Gebouwen met een verhaal. Wandeling door de Tilburgse
binnenstad bij gelegenheid van Open Monumentendag 2009
Gerdi Beks: Zusters in Staal. Een kunstwerk als eerbetoon aan de Zusters
van Liefde
Wouter Abee, Thomas Dilien, Niek van Hulten, Pim Susijn: De execrabele
moord op Jan Cornelis Maes in het achttiende-eeuwse Tilburg
Tilburg kort:
Tilburg signalement LXIV
Kritiek op kritiek / dupliek
Tilburger of Tilbörger
Hoe leeg …
De vooroorlogse autogeschiedenis van Udenhout
.jpg)
27 augustus 2009
De Kleine Geschiedenis van Tilburg
in 18 handboekjes
Nieuw verzamelwerk over de geschiedenis van Tilburg
Deel 10
Hoogkar, tram en transportcentrum
Tilburg heeft altijd strijd moeten voeren om goede verbindingen te
krijgen. Dat gold zowel voor de weg, de rails als het water. Tot in de 19e
eeuw had de stad geen behoorlijke verbindingen. Slechts zandpaden verbonden
Tilburg met omliggende plaatsen. Het dichtstbijzijnde begaanbare water was
de Maas. Breda (via de Mark), Heusden en s-Hertogenbosch waren dan ook van
oudsher aanlegplaatsen ‘voor goederen en personen’ van en naar Tilburg.
Moeizaam was de tocht van of naar Tilburg zoals onder meer te lezen is in
het dagboek van Adriaan van der Willigen. Ook koning Willem II moest om
Tilburg te bereiken ook altijd de Moerdijk oversteken en vanaf Willemstad
zijn weg vervolgen.
Een flinke verandering, waar hij al gebruik van kon maken, was de steenweg
vanaf Breda naar Tilburg die in 1826 gereed kwam; een jaar later was die
doorgetrokken naar ’s-Hertogenbosch. In 1863 was de spoorlijn van Breda naar
Tilburg, de eerste Staatsspoorlijn in Nederland, een feit, al spoedig
doorgetrokken naar Boxtel en Eindhoven. Kort daarna in 1867 was het
zogeheten Bels Lijntje een feit, waarmee Tilburg toegang kreeg tot de
kolengebieden van de Borinage bij Charleroi. Wat langer duurden de perikelen
rond de aanleg van een kanaalverbinding met de Maas. Maar liefst anderhalve
eeuw is daarvoor gestreden, talloze plannen passeerden de revue totdat
eindelijk, in 1923, het Wilhelminakanaal tot stand kwam.
Over al deze verbindingen gaat deel 10 van de Kleine Geschiedenis van
Tilburg, maar ook over postkoetsen, paard en wagen, trams, fietsen, de
eerste auto’s, vrachtwagens en autobussen. Ook typische Tilburgse zaken
zoals de overwegkwestie en het hoogspoor, waarvoor de plannen al in de jaren
dertig gereed waren, krijgen de nodige aandacht.
.jpg)
18 juli 2009
De Kleine Geschiedenis van Tilburg
in 18 handboekjes
Nieuw verzamelwerk over de geschiedenis van Tilburg
Deel 9
Folklore en volkscultuur
De laatste decennia bestaat de gewoonte om de straten te versieren bij
EK of WK deelnames van het Nederlands elftal. Bij bruiloften worden soms
witte duiven los gelaten. Beide zaken behoren tot de nieuwe tradities in
Nederland.
Sinterklaas, Kerstmis en Koninginnedag zijn volgens de Nederlandse bevolking
deel van de belangrijkste tradities in ons land. Het beeld in Tilburg wijkt
daar weinig van af, totdat je wat specifieker gaat kijken. Typisch Tilburgs
(of zuidelijk) was het zogeheten ‘rijen op tafel’ met Sinterklaas, waarbij
de cadeautjes op de tafel staan uitgestald met het nodige snoepgoed
ertussen. Bij kerstmis gaat het op veel plaatsen in Nederland om de
kerstboom, in Tilburg is er daarnaast een traditie van de kerststal. Nieuw
is de gewoonte om al vanaf begin november lichtjes op te hangen. Over
allerlei tradities, oude en nieuwe, gaat deel 9 van de Kleine Geschiedenis
van Tilburg. Bekende tradities, maar ook minder bekende. Eet- en
drinkgewoontes bij allerlei gelegenheden zoals nieuwjaarskoeken en
kermiskoeken. Een apart gedeelte is gewijd aan bedelfeesten: St.
Maartenszingen, Koosje Koosje en vooral Driekoningenzingen, een belangrijke
traditie in Tilburg en omgeving. Dan zijn er nog nieuwe tradities die recent
zijn opgekomen of die middenstand en grootwinkelbedrijven graag onder de
aandacht brengen. Gedacht moet worden aan Valentijnsdag, Haloween, maar ook
het Suikerfeest en de bijbehorende iftar. Soms zijn er ook opmerkelijke
overeenkomsten, zoals het Nederlandse vinkenslag en de Surinaamse
twa-twasport.
Al deze zaken worden beschreven in het nieuwste deeltje van de serie de
Kleine Geschiedenis van Tilburg dat thans overal te koop is. Speciaal voor
dit deeltje is Paul Spapens als kenner van de volkscultuur als auteur aan de
redactie toegevoegd.
Begin september volgen twee heel specifieke tradities in een apart boekje.
Dat betreft carnaval en de kermis die een heel apart verhaal vormen in
Tilburg.
.jpg)
|
Overzicht van tijdschriftnummers 'Tilburg' in blauw die geheel geïllustreerd online staan in zwart zijn niet verschenen:
|
In het Nieuwsarchief kunt u oude updates van deze site terugvinden:
februari
maart april
mei juni
juli
augustus
september
oktober
november december
2001
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december 2002
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december 2003
januari
februari
maart
april
mei
juni
juli
augustus
september
oktober
november december
2004
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december 2005
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december 2006
januari februari maart april mei juni september december 2007
