|
|
||
Nieuwsarchief
april 2006
24
April 2006
Glaskunstwerk met verwijzing naar het Tilburgse textielverleden
In 2005 bleek het aan het Tilburgse Wilhelminapark gevestigde
architectenbureau luijten |
smeulders zodanig gegroeid dat een substantiële uitbreiding noodzakelijk
was. De onlangs gereedgekomen verbouwing betekent tegelijkertijd dat Tilburg
een nieuw kunstwerk in openbare ruimte rijker wordt. Op 21 april vond behalve
de feestelijke onthulling hiervan tevens een forumdiscussie plaats in het
nabijgelegen museum De Pont.
Op 21 april onthulde burgemeester Ruud Vreeman het glaskunstwerk dat op de
nieuwe zijgevel is aangebracht.
Deze creatie, naar een idee van Marlou Severijns, werd ontworpen door Tineke
Schuurmans. Naast beelden die refereren aan de historische betekenis van de
plek in het Tilburgse textielverleden, is er ook het gedicht ‘Brief aan een
architect’ van de Belg Luuk Gruwez op weergegeven.
22
April 2006
Special Moerenburg ontdekt! van tijdschrift 'Tilburg', 2006 nr. 2 verschenen
In de periode april-juni 2006 staat het Landschapspark Moerenburg in het buitengebied van Tilburg in het middelpunt van de belangstelling. Moerenburg, dat de status landschapspark heeft gekregen, is het meest westelijke deel van het nationale landschap Het Groene Woud, het Brabantse Groene Hart tussen de steden Den Bosch, Tilburg en Eindhoven.
Onder de titel ‘Moerenburg ontdekt!’ vinden er tal van activiteiten plaats. Een aantal culturele organisaties, het Waterschap De Dommel en de gemeente Tilburg werkten samen om aandacht te vragen voor dit natuurgebied.
In deze speciale uitgave van ‘Tilburg. Tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur’ geven zes auteurs hun kijk op Moerenburg. Uit archeologisch onderzoek blijkt dat Moerenburg al vanaf de steentijd werd bewoond. Eeuwenoude wegen, paden en rivierloopjes zijn nog zichtbaar in dit gebied dat nog steeds bijzondere natuurwaarden heeft. Rob van Putten, Bart Debunne en Henk Kuiper schrijver er een bijdrage over.
Het gebied dankt zijn naam aan het (in de 16e eeuw) omwaterde huis Moerenborch dat in 1358 voor het eerst in de archieven als ‘mansus’ (hoeve) voorkomt. Door de verkoop in 1384 aan de abdij van Tongerlo kreeg het gebouw de bestemming pastorie. Gedurende bijna drie eeuwen zou dit huis de standplaats blijven van de pastoor van de parochies Tilburg en
Enschot. In de periode 1648-1691 woonden er een predikant en rentmeesters en van 1691 tot aan de sloop in 1750 de families Graham en De Saint Amant, hoge officieren van het Staatse leger. Arjan van Loon belicht de historische achtergrond en Sem Peters het archeologisch onderzoek van het huis in 2005.
In 1937 werd er aan de Hoevensekanaaldijk een grote rioolwaterafzuivering aangelegd. Dit
industrieel-archeologische complex werkt thans in de 21e eeuw onder de naam Rioolgemaal Moerenburg als overstort voorziening en pompstation van Waterschap De Dommel. Henk van Doremalen schreef deze laatste bijdrage.
De Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed dankt de gemeente Tilburg, het Stadsmuseum Tilburg en het Waterschap De Dommel voor hun financiële bijdragen aan deze uitgave.
De verkoopprijs van dit nummer bedraagt 2,50 Euro.
Inhoud:
Rob van Putten: Beknopte historische geografie van Moerenburg
Bart Debunne: Moerenburg van de prehistorie tot de Romeinen
Arjan van Loon: De pastorie en het landgoed Moerenburg 1384-1750
Sem Peters: Het archeologisch onderzoek van het huis Moerenburg
Henk Kuiper: Moerenburg als natuurgebied
Henk van Doremalen: Historische ontwikkeling van de afvalwaterzuivering in de Moerenburg
17
April 2006
Nieuw nummer tijdschrift 'Tilburg' 2006 nr. 1 verschenen
Op 21 april verschijnt het eerste nummer van 'Tilburg', jaargang 24.
De roerige tijd van de Tachtigjarige Oorlog komt ter sprake in twee artikelen van auteurs die op historisch terrein al meerdere bijdragen over Tilburg hebben geschreven.
Leo Adriaenssen laat zien hoe de oorlogssituatie in de tweede helft van de 16e een eerste helft van de 17e eeuw invloed had op het dagelijkse leven. Tilburg dat met zijn lakennijverheid en wat aparte positie innam in de Meierij ontkwam niet aan oorlogsgeweld en plunderingen, maar dat bleef relatief beperkt. Het handig manoeuvrerende dorpsbestuur van Tilburg slaagde er nogal eens in onheil af te wenden, wat uiteraard ten koste ging van andere dorpen, in dit geval met name ook
Goirle.
In hetzelfde tijdsbestek speelt het verhaal van Martin de Bruijn over enkele telgen van de familie Van
Spaendonck. Over deze bekende Tilburgse familie, die met zekerheid al in de 15e eeuw actief was in Tilburg, is al het nodige gepubliceerd, ondermeer van de hand van
B.J. van Spaendonck. De Bruijn gaat in op de generaties Van Spaendonck die tijdens de Tachtigjarige oorlog actief waren in Tilburg.
In een geheel andere tijd speelt de bijdrage van Frans Kense. Hij schrijft over de komst van de telefoon in Tilburg, eind 19e eeuw. In het laatste decennium van de 19e eeuw kwam het telefoongebruik echt tot stand, nadat in de jaren tachtig al concessies waren aangevraagd. Via het zogeheten rijksnet waren al gesprekken mogelijk, maar dat ging nogal omslachtig. Strikt genomen, is het eerste telefoongesprek in Tilburg in 1883 een feit. Kense beschrijft de situatie tot de particuliere telefoondiensten in 1919 overgingen naar de PTT.
Bart Debunne geeft een overzicht van de ‘Tilburgse archeologie’ in 2005. Dat was een jaar van nieuwe vondsten en ingeloste verwachtingen. Enkele van de opgravingen brachten spraakmakende of unieke resultaten naar voren, zoals de Romeinse nederzetting bij de Surfplas (ten noorden van
Goirle) of het laatmiddeleeuws “kasteel” Huize Moerenburg.
Inhoud
Leo Adriaenssen: Hoe Tilburg de Opstand overleefde, ook ten koste van Goirle
Martin de Bruijn: Enkele generaties Van Spaendonck in een roerige tijd
Frans Kense: Particuliere telefoonmaatschappij Ribbink Van Bork & Co. in Tilburg, 1890-1919
Bart Debunne: Een tipje van de sluier… Archeologisch jaaroverzicht Tilburg, 2005
13
April 2006
Nieuwe Heuvel: goed idee? Denk mee!
Inleiding
Ooit reden er koetsen en boerenkarren, weer wat later een tramlijn. Als marktplaats, plein des oordeels - mét galg en rad -, plaats van vertier inclusief de oudste stadsherberg en als hangplek voor jong en oud vervulde de Heuvel in de loop der eeuwen vele functies.
Talloze malen heeft dit hart van Tilburg een gedaantewisseling ondergaan. Er was echter één door de Tilburgers gekoesterde constante: de Lindeboom. In 1994 legde deze oude, al jaren zieltogende reus het loodje. Met het verdwijnen ervan is voor sommigen het plein ontzield en Tilburg zelf ontworteld. Toch is de teloorgang van de lindeboom zeker niet de enige steen des aanstoots waar het de Heuvel betreft. De herinrichting medio jaren ’90 door architectenbureau
Diederendirrix kon niet verhoeden dat de Tilburger het steeds verder verstenende plein de rug toekeerde. In plaats van een aangename ontmoetingsplaats werd de Heuvel ontzield mikpunt van kritiek.
Met het uitschrijven van een publieksprijsvraag over het aangezicht van de Heuvel hoopt het college van B & W hier verandering in te brengen. Al tijdens de behandeling van de perspectiefnota in 2006 gaven burgemeester en wethouders te kennen de bevolking van Tilburg te willen betrekken bij een opknapbeurt van de Heuvel. Nu ook het Pieter Vreedeplein onder handen wordt genomen, is het moment daar om het plein weer terug te geven aan haar burgers. In 2009, wanneer Tilburg viert dat het twee eeuwen eerder stadsrechten kreeg, moet het hele stadshart, inclusief het Pieter
Vreedeplein, weer het sprankelend middelpunt van de stad vormen. Geef daarom gehoor aan de oproep van het college en spreek u uit over hoe de Heuvel weer hét hart van de stad kan worden. Zo kunt u uw bijdrage leveren aan het credo van het feestjaar: ‘samen invulling geven aan de toekomst van de stad’. Kortom: goed idee? Denk mee!
Prijsvraag
Tussen 20 april en 18 mei kunt u uw ideeën kenbaar maken. U kunt uw gedachten verwoorden in enkele krachtige zinnen, door middel van een beschrijving, een tekening of plattegrond. Desnoods vertrouwt u ons de essentie van uw bedoelingen in versvorm toe. Elders in deze folder vindt u informatie hoe en waar u uw ideeën kunt deponeren. De uitkomsten van deze ‘volksraadpleging’ worden gebruikt voor het opstellen van een programma van eisen door het college dat de basis vormt voor een tweede, besloten prijsvraag voor professionele architectenbureaus. Dat gebeurt eind juni. Voorafgaand daaraan vindt op15 juni in de Studiozaal een debat plaats waarin de uitkomsten van de prijsvraag aan de aanwezigen worden voorgelegd.
De tweede prijsvraag wordt uitgeschreven in augustus 2006. Na een vakjurering volgt een uiteindelijke keuze door het publiek, waarna eind 2006 het college van B & W een besluit neemt.
Heuvel, 1953 (Coll. RAT).
Tentoonstelling en debatten
Om u op weg te helpen is er op de Heuvel een tentoonstelling ingericht in een drietal containers. Hier is
door het Stadsmuseum Tilburg het verleden van het plein des aanstoots in beeld gebracht, op grond van een aantal thema’s. Zo worden aspecten als ontmoetingsplaats, groenvoorzieningen en het verkeer in woord en beeld toegelicht. Op een speciaal
door het Stadsmuseum vervaardigde DVD komen Tilburgers en hun plein tot leven.
(Verkrijgbaar in de Tilburgse boekhandels en bij de tentoonstelling, 7,50
Euro)
DVD van het Stadsmuseum: De
Heuvel, van dorpskern tot stadsplein
(speelduur 24,50 min, prijs 7,50 Euro)
Om niet in het verleden te blijven steken, tijden van weleer kéren nu eenmaal niet terug, zet CAST, Centrum voor Architectuur en Stedebouw Tilburg een aantal voorbeelden van heringerichte en nieuwgebouwde pleinen elders, naast het huidige ontwerp van de Heuvel. Hoe pakte men het aan in Rotterdam (Schouwburgplein), hoe werd een dorpsplein onder de rook van Den Haag hét Paradepaardje van Nootdorp en wat was de succesformule van St. Niklaas? Wat kunnen we van deze voorbeelden leren, wat moeten we wel doen en wat zeker niet? Om de materie nog beter in de vingers te krijgen geeft Michiel Cohen van architectenbureau Cepezed uit Delft, dat de Grote Markt van St. Niklaas naar volle tevredenheid van bewoners en gebruikers een nieuw aanzien gaf, op 11 mei een toelichting. In de containers is bovendien de gelegenheid – onder het genot van koffie of thee - met medebewoners of bezoekers van de stad van gedachten te wisselen.
Ook de inzendingen, in ieder geval de beste, kunnen ter inspiratie eveneens in de containers worden bekeken. Het is niet ondenkbaar dat inwoners op die manier op elkaar reageren. De beste inzendingen worden bekroond.
Spoorwegovergang Heuvel-Koestraat, 1954 (Coll.
RAT).
Aandachtspunten
Na 18 mei worden alle serieuze inzendingen gerubriceerd en beoordeeld. De beste, origineelste en bruikbaarste ideeën worden, zoals gezegd, meegegeven aan degenen die vanuit hun professie een nieuw ontwerp voor de Heuvel gaan maken.
Natuurlijk kunt u er lustig op los fantaseren: ideeën kunnen zich uitstrekken van nieuwe ‘wanden’ tot een tot fontein omgetoverde fietsenstalling. Desalniettemin zal het eenieder bekend zijn dat de cityring de komende jaren bezit gaat nemen van een deel van de Heuvel. En ook een complete afbraak van bestaande gebouwen ligt niet voor de hand. Desalniettemin zijn we erg benieuwd naar hoe u denkt de Heuvel weer ’terug te geven’ aan haar inwoners, opdat het er weer net zo goed toeven wordt als weleer.
Een paar aandachtspunten die u mee kunt nemen in uw reactie:
- Inrichting
- Functies
- Kunst
- Groenvoorzieningen
- Relatie met Pieter Vreedeplein
- Veiligheid
- Ontmoetingsplek
Belangrijke data en openingstijden
20 april – 18 mei Tentoonstelling Heuvel, dagelijks geopend tussen 12.00 en 18.00 uur;
op koopzondag (30 april) van 12.00 – 17.00; op koopavonden tot 21.00 uur.
20 april 20.00 uur Opening tentoonstelling door de verantwoordelijke wethouder.
Locatie: Heuvel Tilburg
11 mei 20.00 uur Lezingen door Michiel Cohen (architectenbureau
Cepezed) en Jos van Eldonk (Soeters Van Eldonk Ponec architecten) georganiseerd door CAST, met nadien mogelijkheid tot het stellen van vragen.
Locatie: Villa de Vier Jaargetijden, Noordstraat 36 Tilburg
18 mei 20.00 uur Feestelijke afsluiting tentoonstelling
Locatie: Heuvel
15 juni 20.00 uur Debat met presentatie over de uitkomsten van de prijsvraag
Locatie: Studiozaal, Schouwburgring Tilburg
Augustus 06
Start besloten prijsvraag
November 06
Tentoonstelling uitkomsten professionele prijsvraag
November 06
Selectie vakjury drie ontwerpen
December 06
Publiekskeuze winnend ontwerp
December 06
Collegebesluit winnend ontwerp
Folder in PDF: 
Reageren
U kunt uw mening vanaf 20 april t/m 18 mei kenbaar maken via voorbedrukte formulieren die verkrijgbaar zijn in de containers op de Heuvel, in de Stadswinkels en de Openbare Bibliotheek. Digitaal reageren kan ook via
www.tilburg.nl. Bovendien kunt u uw Heuvelontwerp ter plekke, op de Heuvel, in de daarvoor bestemde ideeënbus deponeren óf opsturen naar Stichting Stadskern Tilburg, Heuvelring 130-1, 5038 CL Tilburg.
Onder de lindeboom, 1954 (Coll. RAT).
Het project Heuvel is een gezamenlijke inspanning van: de gemeente Tilburg, het
Stadsmuseum Tilburg, CAST,
Centrum voor Architectuur en Stedebouw Tilburg, Stichting Stadskern Tilburg.
2
April 2006
Stadsmuseum Tilburg verzamelt verhalen in Het Geheugen van Tilburg
Stadsmuseum Tilburg werd in 2004 opgericht met als doelstelling om 'in samenwerking met Tilburgers, Tilburgse organisaties en onderwijs, zijn (virtuele) bezoekers prikkelende, plezierige en leerzame ervaringen te bieden'. Inmiddels heeft het Stadsmuseum al een aantal tentoonstellingen, activiteiten en publicaties op zijn naam staan.
Eén van de nieuwste producten van het Stadsmuseum is de website www.geheugenvantilburg.nl. Deze website wordt zaterdag 8 april tijdens het Nationaal Museumweekend gepresenteerd. Omdat het Stadsmuseum (nog) geen eigen locatie heeft, is zij deze middag te gast bij het Textielmuseum.
Het Geheugen van Tilburg is een interactieve website waar inwoners van Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout uitgenodigd worden om hun verhaal te vertellen over de stad en haar inwoners. Naast verhalen bevat Het Geheugen van Tilburg ook foto's, filmpjes en geluidsfragmenten. Het Stadsmuseum Tilburg wil samen met bewoners, organisaties en het onderwijs de stad 'bevragen'. Waarom ziet de stad eruit zoals die eruitziet en welke verhalen binden ons? Het is uitdrukkelijk de bedoeling om de inwoners van Tilburg actief te laten participeren door ze hun eigen verhalen te laten
vertellen en te betrekken bij de keuze van beelden: of het nu gaat om de liefde voor een oud pandje of de onveiligheid in de straat. De aantrekkelijke website Het Geheugen van Tilburg is ontwikkeld om de verhalen en beelden te verzamelen. Vanuit huis kunnen verhalen, foto's, films en geluidsfragmenten worden toegevoegd aan Het Geheugen van Tilburg. Daarnaast gaat het Stadsmuseum regelmatig op diverse locaties activiteiten organiseren om bijzondere verhalen te verzamelen.
De primeur vindt plaats op zaterdag 8 april tijdens het Museumweekend.
Op deze middag dag nodigt het Stadsmuseum alle Tilburgers uit om plaats te nemen achter één van de computers waarop de spiksplinternieuwe website wordt gepresenteerd. Bezoekers kunnen verhalen toevoegen over zichzelf of een andere Tilburger of over Tilburgers in groepsverband. Naast personen kunnen ook voorwerpen die een relatie hebben met Tilburg , verhalen over gebeurtenissen of verhalen over de wijk of straat worden toegevoegd. Er is de hele middag een fotograaf aanwezig om ter plekke een foto te maken van degene of de groep die het verhaal 'vertelt'. Wie een verhaal over een voorwerp wil toevoegen, wordt gevraagd het voorwerp mee te brengen. Iedereen is deze middag van harte welkom in het Textielmuseum aan de Goirkestraat tussen 12.00 en 17.00 uur.
Educatie
Het Stadsmuseum wil ook graag dat kinderen, jongeren, docenten en groepen Het Geheugen aanvullen. Elk project over de wijk, de omgeving, de geschiedenis van de school, straatnamen, inwoners van Tilburg of gesprekken tussen kinderen en volwassenen kan worden toegevoegd aan de educatieve pagina van 'Het Geheugen van Tilburg'. Om Het Geheugen uit te testen, koos het Stadsmuseum voor een proefgebied, namelijk de wijk
Goirke-Hasselt. In deze wijk werden diverse groepen gevraagd om een bijdrage te leveren aan de website.
Werkgroep Saanderdaags (Esther de Raad en Michael Breukers) hebben kinderen uit de wijk Goirke-Hasselt in contact gebracht met (oud)textielarbeiders die werkzaam zijn geweest in de Goirkestraat en omgeving. Saanderdaags selecteerde kinderen van groep 8 van basisschool De Hasselt. Zij gingen in gesprek met een aantal Tilburgers die bij
Enneking, Dröge en Franken hebben gewerkt. De gesprekken resulteerden in verhalen over de werkzaamheden in de fabriek, het arbeidstempo, de gezagsverhoudingen en de moraal ten aanzien van arbeid.
Studenten van ROC Midden-Brabant ICT Lyceum (Kasteeldreef) kregen de opdracht om hun schoolomgeving digitaal in beeld te brengen. Drie jongeren ontwikkelden hiervoor een website
'Goirke-Hasselt' waarin zij verschillende gebouwen in de wijk toelichtten. Tevens maakten zij een speurtocht voor toekomstige studenten van het lyceum.
De 4e jaars studenten van Fontys Hogescholen, afdeling Mens en Maatschappij werden uitgedaagd om het Wilhelminapark aan een nader onderzoek te onderwerpen. In tweetallen bezochten de studenten het park, interviewden bewoners en deden onderzoek in het Regionaal Archief Tilburg. Studenten van ROC Midden Brabant ICT kregen de opdracht om deze resultaten te digitaliseren voor Het Geheugen van Tilburg.
De jongerengroep 'Morf' van het Kunsteducatiecentrum Tilburg (KeCT), gevestigd aan het Wilhelminapark, kreeg de opdracht om vanuit hun eigen visie animatiefilmpjes te maken over het Wilhelminapark.
Alle resultaten in de vorm van verhalen, foto's, filmpjes en een website zijn terug te vinden in Het Geheugen van Tilburg.
Geheugen van Tilburg online
Vanaf 8 april is Het Geheugen van Tilburg online. In de toekomst zullen groepen zowel op eigen initiatief als op verzoek van het Stadsmuseum deel gaan nemen aan Het Geheugen. De inwoners van Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout kunnen de website gaan bezoeken en raken hopelijk zo geïnspireerd door de verhalen die men elkaar over de stad vertelt dat zij hun verhaal ook gaan vertellen! Bezoek:
www.geheugenvantilburg.nl
    |