 |
|||
 |
De aanleiding | ||
|
|||
|
Titel: |
De aanleiding |
|
Auteurs: |
Ad de Beer en Gerrit Kobes |
|
TBR: |
Het leven gebroken De geschiedenissen van de Tilburgers die als gevolg van de strijd tegen Duitsland en de bezetting van Nederland om het leven kwamen |
|
Nummer: |
4 (2002) Tilburgse Bronnenreeks |
|
Pagina’s: |
12-13 |
Dit jaar herdenken wij het feit, dat ons land 57 jaar geleden van de Duitse bezetting werd bevrijd en uitgerekend 57 jaar na dato verschijnt er een boek over de slachtoffers van deze afschuwelijke periode. Dit is laat, veel te laat! Ik heb mij dit echter nooit gerealiseerd totdat medio oktober 1989 in het Gemeentearchief van Tilburg een tentoonstelling werd georganiseerd ter viering van de 45e bevrijding van Tilburg.
Het (gedenk)boek ‘Zij die vielen, 1940-1945’ maakte deel uit van deze tentoonstelling. Hierin zijn opgenomen de namen van Tilburgse oorlogsslachtoffers. Er waren destijds veel reacties op dit boek, ondermeer van de heer R. van
Kuik, geboren en getogen Tilburger, maar geëmigreerd naar Tenmyson in Australië. Al bladerend door het boek kwam hij tot de ontdekking, dat zijn zuster
Catharina, overleden op 18 oktober 1944 aan de gevolgen van een granaatinslag in de
Daendelsstraat, niet in het boek was opgenomen. Hij sprak mij daarover aan en ik bemerkte zijn grote teleurstelling. De resterende dagen van de tentoonstelling leverden nog een aantal ‘missers’ op, wat mij deed besluiten een herinventarisatie te doen van de Tilburgse oorlogsslachtoffers. In het voorjaar van 1990 ben ik daarmee voorzichtig begonnen, niet met de bedoeling om tot een publicatie te komen, maar om een rectificatie tot stand te brengen van het gedenkboek.
In 1994 kwam ik in contact met Rob Maayen, leraar aan de RK Basisschool Loven. Hij had het initiatief genomen om een gedenkboek samen te stellen over de wijk Loven in oorlogstijd en de slachtoffers daar blijvend te herdenken door middel van een monument. Gekozen werd voor het René
Klessensmonument, genoemd naar de vijfjarige René Klessens, die op 3 november 1944 als gevolg van een granaatscherf de dood vond. Het boek verscheen ter gelegenheid van de 50ste herdenking van de bevrijding. In zijn voorwoord schreef hij:
‘Wat hebben deze jaren van vrijheid ons geleerd? Welke boodschap bevatten ze voor onze toekomstige generatie? Helaas moeten wij constateren dat oorlog en geweld, zowel veraf als dichtbij, nog volop aanwezig zijn. Ook het weer toenemende racisme geeft reden tot grote bezorgdheid.’ (1)
‘Een monument (of zo u wilt een herinnering aan de slachtoffers) heeft alleen zin, wanneer het mensen aanspreekt. Als men de slachtoffers kent of herkent, komt de boodschap duidelijker over.’
Deze gedachtegang kenmerkt in grote lijnen ook dit boek: niet alleen een lijst met namen met data, maar een beschrijving van de omstandigheden waaronder zij gestorven zijn, met mogelijk een foto.
Uitgangspunt is geweest het werk van Jos Jacobs, ambtenaar afd. Bevolking van de gemeente Tilburg, die in de jaren zestig diverse lijsten heeft samengesteld van Tilburgse oorlogsslachtoffers. Ik heb niet kunnen ontdekken welke bronnen hij hiervoor gebruikt heeft. Ons resultaat verschilt echter in grote mate met de uitkomst van Jos Jacobs.
Eerlijkheidshalve moet ik bekennen, dat ik mij vergist heb in het gehele project. Ik dacht aanvankelijk dit werk wel ‘even erbij’ te doen. Gelukkig kon ik rekenen op de steun van Ad de Beer, geen onbekende als het gaat om de oorlogsgeschiedenis van Tilburg. Hij is feitelijk de auteur, de schrijver, van het boek. Ik verzamelde en controleerde de namen en personalia van de slachtoffers, hij plaatste ze in een historisch kader, ordende de historische gebeurtenissen en lichtte deze deskundig toe.
Een woord van dank is op zijn plaats voor mijn collega’s van het Regionaal Historisch Centrum Tilburg
(RHCT), Nel Persoons en Piet Horsten voor hun vele typewerk, terwijl Frans van Ameijde op een uitstekende wijze de foto’s die in dit boek zijn afgedrukt, heeft verzorgd. De uiteindelijke productie van het boek en de vormgeving werd gedaan door Ronald Peeters. Frans van
Berkel, vrijwilliger bij het RHCT, trad geheel belangeloos op als ‘interne accountant’: controleerde de namen aan de hand van het bevolkingsregister en de gezinskaarten en zocht aanwezige bidprentjes op. Frans Hendriks van de sector Burgerzaken was steeds bereid om advies te geven als hierom gevraagd werd. Veel Tilburgers hebben spontaan foto’s, bidprentjes en andere documenten ter inzage gegeven of gaven mij waardevolle informatie omtrent bepaalde gebeurtenissen.
Tot slot een woord van dank aan de Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed voor het lange wachten op het manuscript.
Tilburg, mei 2002
Gerrit Kobes
Medewerker bij het Regionaal Historisch Centrum Tilburg
(1) R. Maayen, Loven de in de schaduw van oorlog en geweld. Z.pl.,
z.j. Hieruit: ‘Inleiding’
     |