Zoeken op deze site:

	Bladeren door Tilburg 25 jaar tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur

 

Inhoudsopgave


Hugo Backx
Voorwoord
Een zilveren jubileum van een Tilburgs tijdschrift

De redactie
Inleiding

Cor van der Heijden
Een pronkjuweel om te koesteren

Joost Op ’t Hoog
Monumentenzorg en Archeologie

Ed Schilders
Vijfentwintig voetnoten bij een geschiedenis vol raadsels

Ronald Peeters
Inhoudsopgave van Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumen¬ten en cultuur, jaargangen I-XXV (1983-2007)

Ronald Peeters
Overzicht van de uitgaven uit de Tilburgse Historische Reeks en de Tilburgse Bronnenreeks (1992-2007)

Bijlage
Bestuursleden Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed 1975-2007

De auteurs

Inleiding

Op 13 mei 1975 vond de oprichtingsvergadering plaats van wat Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed zou gaan heten. Sinds 1983 fungeert ze als de uitgever van Tilburg. Tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur. Het boek dat nu voor u ligt, verschijnt ter gelegenheid van het zilveren jubileum van dit blad. Onderstaand schetsen we de geschiedenis van het ontstaan van de stichting, het ontstaan van het tijdschrift, de weg naar boekuitgaven en ten slotte de inhoud van dit speciale nummer van de Tilburgsche Historische Reeks.


Ontstaan van de stichting
De sloop van de bekende Tilburgse spinnerij Pieter van Dooren aan de Hilvarenbeekseweg en het oude postkantoor aan de Willem II-straat, begin 1975, veroorzaakten veel commotie. Een aantal groeperingen zocht contact met elkaar om sloop van waardevolle panden in de toekomst te voorkomen.

Voorgesteld werd om te komen tot de oprichting van een stichting voor milieu en monumenten. Deelnemende organisaties waren destijds:
- Heemkundekring ‘Tilborch’
- Werkgroep Binnenstad
- Werkgroep Leefbaarheid
- Academie voor Bouwkunst
- Brabantse Milieufederatie
- Werkgroep 2000
- Bond Heemschut

Het kwam tot een voorlopig bestuur. Nadat de akte op 9 juni 1975 werd gepasseerd voor notaris L. Simons kwam een officieel bestuur tot stand bestaande uit: dr. F. van Puijenbroek, voorzitter, drs. M.W.J. de Bruijn, secretaris en A.Th.J. van Leeuwen, penningmeester. Na het overlijden van Van Leeuwen en het vertrek van De Bruijn naar Utrecht, beide in 1980, kwam mr. A.J.M. Poelman als nieuwe penningmeester en ir. Rob van Putten vanuit de heemkundehoek als secretaris.

Dat bestuur (Van Puijenbroek, Van Putten en Poelman) is in de periode 1980-1982 slechts enkele keren bijeen geweest. Dit waren zeer informele ‘vergaderingen’, die niet genotuleerd zijn. Er werden in die tijd door de stichting geen activiteiten ontplooid. Immers, de primaire doelstelling was al sinds 1976 overgenomen door de gemeentelijke monumentencommissie, waarvan Van Puijenbroek de eerste voorzitter werd. De enige andere activiteit (vóór 1980) van de stichting was het maken van een diaserie in tweevoud getiteld: Textielbebouwing, Verleden en Perspectief. Hiervoor werd een subsidie ontvangen van de provincie. De diaseries bevinden zich sinds 1980 in het textielmuseum.


Een nieuw bestuur, een nieuw tijdschrift
Wegens vertrek naar Arnhem kondigde Van Puijenbroek in de loop van 1981 aan, zijn functie te willen neerleggen. Ook Poelman stelde zijn functie ter beschikking. Aan de orde kwam nu: opheffen van de stichting (voorkeur Van Puijenbroek en Poelman) of nieuwe bestuursleden zoeken en doorgaan. Doordat Ronald Peeters en drs. Ton Wagemakers bereid bleken om toe te treden tot het bestuur, was het voortbestaan van de stichting (voorlopig) gered. De stichting had nog een bedrag van ruim 2500 gulden in kas, afkomstig van de geliquideerde Stichting Kunstkring.

De eerste bestuursvergadering in de nieuwe samenstelling vond plaats op 26 mei 1982. Aan de notulen is het volgende ontleend: “Als een van de eerste activiteiten zouden we kleine boekjes kunnen gaan uitgeven over monumenten. Ze moeten voor het grote publiek geschreven worden en educatief van karakter (ook ten behoeve van het onderwijs, in de vorm van extra werkcahiers).” Gedacht werd o.a. aan de Goirkestraat, weverswoningen en pleinen.

De tweede vergadering vond plaats op 24 februari 1983. Kort daarvoor had het bestuur van de heemkundekring aangekondigd definitief te stoppen met de uitgave van het tijdschrift Actum Tilliburgis. Dat was voor de Stichting de reden om het idee van kleine boekjes te laten varen en een nieuw tijdschrift op te richten. Drukkerij Gianotten werd de huisdrukker en Neerlandicus Wil Sterenborg werd de vaste corrector van de Stichting. Inmiddels was Theo de Jong Ton Wagemakers als penningmeester opgevolgd. Eerste redacteuren van het nieuwe tijdschrift waren Ronald Peeters, Ton Wagemakers en Rob van Putten. Vanaf 1986 trad drs. Henk van Doremalen toe tot het bestuur en de redactie. In 1987 trad Ton Wagemakers uit de redactie en het bestuur vanwege de aanvaarding van een werkkring buiten Tilburg.


Naast het tijdschrift ook een boekenserie en een website
Omstreeks 1990 liep de redactie, toen bestaande uit Henk van Doremalen en Ronald Peeters, er tegen aan, dat voor royale bijdragen geen ruimte was in het tijdschrift, maar dat het in Tilburg ook ontbrak aan andere publicatiemogelijkheden. Expliciet voorbeeld waren de specials over de brandweer en de openbare bibliotheek. Beide waren veel meer dan een uitgebreid tijdschriftartikel en zouden dus feitelijk als monografie niet hebben misstaan. De redactie heeft toen in overleg met het bestuur, de Tilburgse Historische Reeks opgezet. Zeventien jaar nadat de stichting met de reeks van start ging, verschijnt nu al weer het veertiende deel. De redactie is in handen van Henk van Doremalen en Ronald Peeters.

Vrij snel daarna kwam ook een bronnenreeks, omdat de aard van een aantal op stapel staande publicaties nadrukkelijk een ander karakter had dan dat van een monografie. In deze serie zijn tot op heden vijf publicaties verschenen.
In 2001 is gestart met een eigen website (www.historietilburg.nl), waarvan Ronald Peeters webredacteur werd. Daarop staan nagenoeg alle verschenen artikelen van het tijdschrift Tilburg.
In 2006 is Henk van Doremalen uit de redactie van het tijdschrift getreden. Jeroen Ketelaars is hem opgevolgd, terwijl ook Rob van Putten weer deel uit ging maken van de tijdschriftredactie.


Een speciaal nummer
De Stichting besloot in het voorjaar 2007 om bij gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het tijdschrift een speciaal nummer uit te brengen. Al snel werd ervoor gekozen om dat niet als tijdschriftartikel, maar in de vorm van een boekwerk te doen. Het gaf de auteurs de gelegenheid wat ruimer op de materie in te gaan. Bovendien bood het de mogelijkheid om ook een uitgebreide bibliografie op te nemen. Het resultaat ligt nu voor u.

Voor het gedeelte over geschiedenis is een beroep gedaan op historicus en docent dr. Cor van der Heijden uit Hulsel. Hij schreef zelf diverse keren over Tilburg, publiceerde ook artikelen in het tijdschrift, maar staat anderzijds op voldoende afstand van de materie om in alle rust terug te kijken op wat hij de waarde van het tijdschrift vindt. Van der Heijden heeft er voor gekozen om de 25 jaargangen in groepjes van vijf te verdelen. Per groep bespreekt hij de in zijn ogen meest opmerkelijke bijdragen. Daarnaast heeft hij gekeken in hoeverre de tijdschriftartikelen benut zijn voor het standaardwerk over de geschiedenis van Tilburg. Er zitten opmerkelijke conclusies bij.

Publicist en columnist Ed Schilders heeft de bijdrage over cultuur voor zijn rekening genomen. Dat doet hij op zijn eigen wijze, door een aantal zaken punt voor punt na te lopen. De redactie van Tilburg heeft proportioneel méér aandacht besteed aan kunst dan je zou verwachten in een stad die vooral bekend staat om zijn katholiek industrieel verleden, zo luidt Schilders’ belangrijkste conclusie. In de culturele hoek zijn puur kwantitatief bezien muziek en folklore en gebruiken echter wat onderbelicht. En wat de letterkunde betreft doet hij een oproep aan ‘biografen’ om bijdragen te leveren over Tilburgse schrijvers. En Schilders zou Schilders niet zijn als hij in de culturele bijdragen aan Tilburg niet allerlei curiosa gevonden had.

Drs. Joost Op ‘t Hoog, beleidsmedewerker monumenten en beeldende kunst bij de gemeente Tilburg, was belast met de artikelen die over monumenten handelden.
Ook hij gaat eerst op zoek naar de hoofdmoot in het tijdschrift. Het zwaartepunt van het tijdschrift is volgens hem eerder historisch of cultuurhistorisch dan architectuurhistorisch.
Maar, zo meent Op ’t Hoog, er is in de artikelen die de geschiedenis van personen, bedrijven, takken van industrie, onderwijs of maatschappelijke instellingen beschrijven zo veel aan gegevens gestopt en er zit zo veel onderzoekswerk in, dat er een schat aan gegevens ligt die onmisbaar zijn voor goed architectuurhistorisch onderzoek. Ook hier een oproep om met wat het tijdschrift biedt op het specifieke deelgebied verder te gaan. Ondermeer geldt dat voor biografieën over Tilburgse architecten en zeker ook voor het aspect monumenten. Wat ons als redactie zeer aanspreekt is dat Op ’t Hoog duidelijk laat weten dat de voortdurende roep dat ‘alles hier gesloopt’ is volstrekt ongefundeerd is.

Voor alle drie de schrijvers geldt dat ze aan de hand van 25 jaar Tilburg. Tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur aantonen dat Tilburg historisch, cultuurhistorisch en architectuurhistorisch een buitengewoon boeiende plaats is.

De vierde auteur had een duidelijk andere opdracht dan de beschouwende bijdragen van Van der Heijden, Schilders en Op ’t Hoog. Ronald Peeters had de taak het overzicht te maken van alles wat verschenen is in Tilburg. Tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur.
Ronald Peeters had al eerder enkele deelbibliografieën samengesteld. Ondanks de aanwezigheid van internet (www.historietilburg.nl) en de zoekfunctie daarop was het wenselijk om een totaaloverzicht op papier te hebben. Het laat zien welke enorme productie er in een kwarteeuw is gerealiseerd.