Zoeken op deze site:

	Zo maar een stad.  Tilburg 1940-1945 drs. Ad de Beer

Dit boek verscheen ter gelegenheid van de 50-jarige bevrijding van Tilburg

Inhoudsopgave:

1. Tussen angst en illusie. Tilburg van vrijdag 10 mei 1940 tot zondag 12 mei 1940
Reacties op het uitbreken van de oorlog, de luchtoorlog en de naderende bezetting, eindigend met de intocht van de Duitsers

Tussen angst en illusie
Vrijdag 10 mei 1940
Bij het aanbreken van de dag
Een irreële realiteit
De eerste confrontatie met oorlogsgeweld
Zaterdag 11 mei 1940
Wisseling van decor
Opluchting ...
Desillusie ...
Psychische druk ...
Ontregeling ...
De storm voor de stilte
Spanning en onzekerheid
Zondag 12 mei 1940
De bezetter voor de stad
In afwachting van de bezetter
De rol van burgemeester Van de Mortel als beeld
Epiloog
De anti-climax

2. De kleine oorlog. Het optreden van de NSB en de reacties van de bevolking
Het optreden van de NSB, vooral de WA, en de reacties van de bevolking, zomer 1940 tot najaar 1941

De ingrediënten van de kleine oorlog
De tekenen van een naderende confrontatie
Anjerdag en de onderdrukking van pro-Oranjedemonstraties
De eerste beperkte conflicten
De controverse tussen NSB en Nederlandse Unie
Uitbarsting van WA-geweld, 17 augustus 1940
De WA onttrekt zich aan het marsverbod
Hoe handhaven wij de openbare orde?
Polemiek in het Nieuwsblad van het Zuiden
De strijd verplaatst zich
De WA gaat in het offensief
Het centrum van de stad is van de WA
De kleine oorlog in de wijken
Slot

3. Als het kwaad de medemens treft. Vervolging en verwijdering van het joodse volksdeel, 1940-1943
De joodse gemeenschap in Tilburg. De doorvoering van de anti-joodse maatregelen gericht op isolering en ontrechting van het joodse volksdeel, uitlopend op de verwijdering daarvan uit de Tilburgse gemeenschap

'Die Juden sind für uns Nichtniederländer'
Was het joods volksdeel een volwaardig volksdeel?
Stukken in een puzzel
Vestiging en groei van de joodse gemeenschap in Tilburg
Vluchtelingen
Het karakter van de vervolging
Over wie hebben wij het?
Het weren van joden uit overheidsinstellingen en door de overheid gesubsidieerde organisaties
Registratie
'Voor Joden verboden'
Visualisering van de joden
De joodse school
Deportatie
Een overzicht

4. Zo maar een stad. De overval op de afdeling Bevolking, 25 januari 1944
Twee beelden. De overval op de afdeling Bevolking bekeken vanuit Tilburg en Soest

Het ideale type van een overval
Het kader van de overval
Het scenario van de overval
De directe voorbereiding
De KP-Soest vergadert
De groep arriveert in Tilburg en Vught
De eerste stappen
De kwestie van de sleutels
De buit wordt uit de kluis gehaald
De actie wordt afgesloten
Overval met vertraagde uitwerking
Twee beelden
Naschrift: ambtenaar tussen verzet en Sipo

5. Tweevoudig drama in de Diepenstraat. Het onderduikwerk van Coba Pulskens: een reconstructie
Reconstructie van het werk van Coba Pulskens vanaf voorjaar 1942 en van de overval van de Sicherheitszpolizei op 9 juli 1944

Inleiding
Een symbool wordt geboren
Een globaal overzicht
Proloog
Het begin: joodse onderduikers
Limburgse verzetsmensen wijken uit
Drama in de Diepenstraat: het 'spel' van de Sipo
Vier geallieerde piloten arriveren
De Sipo komt op het spoor
Het begin van de liquidatie: de arrestatie van Harrie Tobben en Paul Gulikers
De Sipo neemt de escape-line over
Voortgaande liquidatie: de arrestatie van Jet van Oyen en Harry van Beurden
Sipo-infiltratie in 'Fiat Libertas'
Het dubbelspel wordt ontdekt
Een vraagteken
Een trieste conclusie
Drama in de Diepenstraat: de overval
Drie piloten arriveren
De Sipo wordt op het spoor gezet
De Sipo gaat tot actie over
De aankomst van de Sipo in de ogen van Jef van Eerdewijk
De overval
De Sipo voltooit de actie
De vlag
Het onhistorische beeld

6. Tweeluik. Burgemeester Van de Mortel, magistraat in bezettingstijd
Het sociaal-cultureel beeld van Van de Mortel vanaf januari 1940 als 'goede' burgemeester, zijn reacties op veranderende gezagsomstandigheden als gevolg van de bezetting, en zijn houding t.o.v. de Gemeinde-einsatz, uitlopend op zijn arrestatie op 13 juli 1944

Twee kaders
De 'goed'-'fout'-vraag
Het sociaal-cultureel klimaat
Tijdsbeeld van een regent
De regent
Het gezagsaspect in het zicht van een noodtoestand
De regent 'par droit de Naissance'
Burgemeester en gemeenteraad
Burgemeester en Wethouders
De ironie van het eenhoofdig gezag in bezettingstijd
Het beeld van de verzetsburgemeester
Tactvol, geslepen, sarcastisch
'Vader voor de bevolking'
Het beeld als behoefte
De arrestatie van burgemeester Van de Mortel, 13 juli 1944
De Gemeinde-einsatz
De burgemeesters blijven alleen staan
De eerste confrontatie
De eerste lichting
Razzia's
De arrestatie van Van de Mortel
Slotbeschouwing

7. Een paradoxale voorbijganger. Waarnemend burgemeester Hondius, 17 juli 1944 tot 17 september 1944
Het optreden van ir. Hondius als waarnemend burgemeester tegen de achtergrond van de 'goed'-'fout'-problematiek

Een paradox
Nogmaals de 'goed'-'fout'-problematiek
Hondius' benoeming: matiging in een conflict
Kennismaking en algemene opstelling
De Zeeland-affaire
Het karakter van het beleid van Hondius
Bestuurlijke kwesties
Optreden tegen individueel sociaal onrecht
Individuele acties
Geen politieke bevoorrechting
Hondius over Van de Mortel
Hondius' optreden tegenover Duitse instanties
Hondius: een profielschets
Hondius' vertrek

8. Het lange wachten. Verwachtingen over de naderende bevrijding en de enthousiaste begroeting van de bevrijders
Schets van de verwachtingen levend binnen de bevolking vanaf begin september 1944 en de mentale reacties op de nadering van het front en de strijd in de omgeving van Tilburg, uitlopend op de bevrijding op 27 oktober 1944

Achterhaald door de feiten
Een historische tijd
De euforie van de naderende bevrijding
'Dolle Dinsdag': de anti-climax
Tussen desillusie en euforie
De keerzijde van de euforie
Komt de bevrijding op tijd?
Desillusie in het zicht van de bevrijding
Wachten in gelatenheid
Tilburg in de vuurlinie
De bevrijding: een anti-climax van de angst

9. De kater na de bevrijding. De stemming onder de bevolking na de bevrijding
De ontnuchterende ervaringen na de bevrijding, herfst 1944 tot voorjaar 1945, als gevolg van de verslechterende materiële levensomstandigheden en het gevoelde verval van de geestelijke normen en waarden

Het kader
Aantasting van de fysieke levensvoorwaarden
Terug naar de realiteit
Voedselcrisis
De oorlog keert terug
Brandstofcrisis
De angst voor de willekeur van de dood
Crisis in vogelvlucht
De kerk en de morele crisis
Enkele symptomen
Het dubbele gezicht van de bevrijding
De wankele morele basis
Het kwaad tegen het 6e en 9e gebod
Tegen de algemene morele malaise

Noten
Bronnen
Archivalia
Literatuur