 |
|||
 |
Voorwoord | ||
|
|||
|
Titel: |
Voorwoord |
|
Ondertitel: |
|
|
Auteur: |
de redactie |
|
THR |
Godsvrucht en deugdzaamheid. Godsdienst en kerk in Tilburg door de eeuwen heen |
|
Nummer: |
9 (1997) Tilburgse Historische Reeks |
|
Pagina’ s: |
7-8 |
De Hasseltse kapel viert feest
In oktober 1972, precies vijfentwintig jaar geleden, was de restauratie voltooid van de Hasseltste kapel. Tilburg kreeg daarmee er weer een fraai monument bij om te behouden en te onderhouden. Om het een te kunnen verzekeren en het ander mogelijk te maken, werd een stichting in het leven geroepen, voluit geheten Stichting tot Beheer van de Hasseltse Kapel. Door een gezamenlijke inspanning en zorg van stichting, begunstigers, vrijwilligers, buurt en gemeente, is een oud cultuurgoed
instandgebleven en levendig gehouden.
Feest dus voor de kapel, de stichting en de talloze anderen, maar ook feest voor de mensen die er bezieling of troost zoeken bij Maria, aan wie de kapel van oudsher is toegewijd, of er gewoon komen voor de rust in een prachtige omgeving. In velerlei opzichten blijkt de kapel als een parel in de keten der dagen.
De devotie leeft, en leeft voort. In de tijd dat de kapel werd gebouwd, omstreeks 1530, doorheen de eeuwen van protestantse Reformatie en politieke en industriële revoluties, om langs secularisatie en ontkerkelijking in de moderne tijd stand te houden. Het massale is er echter af: geloof en devotie hebben zich met het abstracter en individueler worden van onze samenleving verinnerlijkt. Niet onze tijd, maar het verleden is de tijd van de grote getallen, de opsmuk en de glorie. Godsdienst en Kerk namen in de inrichting van de samenleving en in het leven van alledag een andere, meer centrale en bepalende plaats in. Al waren die positie en die invloed niet vanzelfsprekend en onweersproken; hadden zij hun beperkingen en kenden zij hun overdrijvingen.
De terugblik in vele varianten in deze bundel over godsdienst, Kerk en samenleving door de eeuwen heen maakt dat duidelijk.
Het feest van de Hasseltse Kapel is dus ook een 'feest van herkenning'. Vandaar deze bundel. Waar de geschiedenis van de kapel en zijn devotie al in meerdere publicaties is belicht, gaat nu de aandacht uit naar de bredere context van de geloofsbeleving en praktijk als zodanig.
Naar de bijzondere spirituele ervaringen van Adriaenken, die in de zeventiende eeuw steun gaf aan de stichting van een derde orde door de norbertijnen. Haar innige contacten met Maria en andere hemelse personen stonden daarvoor borg. Haar devotie grensde aan de waanzin. Naar het wel en wee van kapelaan Jacob van de Graeff, in de tijd voorafgaande aan de schuilkerkperiode. Hoe hij door de veranderende omstandigheden gedwongen werd de wijk te nemen naar Loon op Zand en van daaruit zijn Tilburgse gelovigen bediende. Eindigend in Zondereigen in België, met behoud van de inkomsten van kerkelijke goederen in Tilburg.
Tastbare getuigenissen van geloof en devotie, maar tevens van de standengeleding van de maatschappij, vormen de schenkingen van voorwerpen aan de kerken. Ook de architectuur en de aankleding van het kerkgebouw hebben hun geschiedenis, die de religieuze toewijding weerspiegelt. Dit is de inhoud van de derde bijdrage aan de bundel. Daarop volgt een bespreking van de wijze waarop de Kerk in de negentiende eeuw de devotie gebruikte als instrument tegen de kwaden van de moderne tijd: geloofsafval en zedenbederf. Zij voerde een strijd tegen al wat het leven kleur gaf: carnaval, dansen, kermissen. Vanuit de gegoede burgerij werd getracht het vermaak op een hoger cultureel plan te brengen. Aanvaringen tussen clerus en burgerij bleven niet uit. Een overzicht van de talloze bedevaarten van en naar Tilburg biedt het volgende artikel. Deze frequente en massale uitingen van devotie bevestigen het succes van het devotionaliserings- en beschavingsoffensief. Een boeiende kijk op de wereld achter de devotie geven de laatste twee bijdragen aan deze bundel, over Peerke Donders en frater Andreas. De weg naar hun zaligverklaring wordt daarin uit de doeken gedaan.
De redactie
    |