Zoeken op deze site:

		18. Hans van Zummeren en Ulco Mes

Titel:	Hans van Zummeren en Ulco Mes
Ondertitel:
Auteur:	Ronald Peeters
Jaargang:	XIII (1995) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur
Nummer:	3
Pagina’ s:	94-95

In het voorwoord van het in juni verschenen boek 'Rondom Hans van Zummeren' stelt Jan Doms (directeur van de Tilburgse Kunststichting) dat de auteur Chris Bergman met dit boek de contouren laat zien van een stad die worstelt met de kunst en moeite heeft zich te verstaan met de kunstenaars. In deze zin vat hij kernachtig samen hoe het in Tilburg met de beeldende kunst volgens hem gesteld is. Het boek is een revanche tegen het door de gemeente Tilburg uit te geven boek van Ulco Mes over de beeldende kunst in Tilburg in de periode van 1945 tot heden, waarvoor 160.000 gulden subsidie was gegeven. Enkele gevestigde kunstenaars, zoals Hans van Zummeren, zouden in het nu al in de pers omstreden boek van Mes geen aandacht krijgen. Inmiddels is ook dit boek verschenen.

Wat ook de bijkomende gedachten van auteur en uitgever, de Tilburgse Kunststichting, zijn geweest, het boek 'Rondom Hans van Zummeren' is in alle opzichten een waardevolle bijdrage aan de geschiedschrijving van de na-oorlogse beeldende kunst in Tilburg. Auteur Chris Bergman plaatst de kunstenaar in de context van het kunstleven in Brabant van de laatste vijftig jaar, en dat is een aardige opzet. Hij schetst aan de hand van interviews met cultuurhistoricus prof. dr. H.F.J.M. van den Eerenbeemt en bekende Tilburgse kunstenaars zoals Ad Willemen, Wijnand van Lieshout, Theo Mols, Walter Kerkhofs, Jan van Stiphout en natuurlijk Hans van Zummeren zelf, een boeiend overzicht van de na-oorlogse ontwikkelingen op het gebied van de beeldende kunst. Items als de Kunstkring, het Kultureel Sentrum, Terra Nova, het Duvelhok en de Academie passeren de revue. 

De vele persoonlijke notities van die vakbroeders maken het boek meer dan alleen maar een biografie van of een hommage aan de kunstenaar Van Zummeren. Maar hij vormt wel de rode draad in het geheel. Soms vroeg ik me wel af of het boek wel over Van Zummeren gaat en of hij niet de kapstok is geworden waaraan Bergman zijn verhaal wilde ophangen? Dat geldt natuurlijk niet voor de eigenlijke biografie (p. 87-101) en de lijst van exposities (p. 103-106).

Het boek sluit goed aan bij de reeds eerder verschenen monografieën van de wat oudere generatie Tilburgse beeldende kunstenaars zoals over Ru van Rossem, Nico Molenkamp, Joost Sicking en Jan Dijker.
De vormgeving tenslotte is uitermate fraai en getuigt van een smaakvolle aanpak van de Tilburgse Kunststichting. Het werk bevat niet alleen 'kunst' (enkele originele litho's), maar het oogt ook als kunst. Van Zummeren mag er trots op zijn. Geen geweeklaag meer richting Ulco Mes.

'Zichtbaar eindeloos. Beeldende kunst in Tilburg 1945-1995' door kunsthistoricus Ulco Mes verscheen in oktober. Het boek belicht de Tilburgse beeldende kunst weliswaar vanaf 1945, maar na negen van de 232 pagina's 'Tilburg' gaat de auteur al snel over op de periode na 1960, om in de hoofdstukken 'organisaties' en 'beleid' nog in een krappe tien pagina's op de periode van voor 1960 terug te komen. Maar hoe dan ook, Mes weet in zijn inleidende hoofdstukken (ca. 80 blz.) een helder en vrij compleet beeld te schetsen van diverse aspecten van de beeldende kunst ten tijde van de vier opeenvolgende burgemeesters van 1946 tot heden, de vele organisaties die Tilburg rijk was en is, en het gevoerde beleid in die jaren. Ja, en dan de hoofdmoot van het boek (ca. 150 blz.); deze wordt gevormd door 37 korte biografieën van thans in Tilburg wonende kunstenaars, 'Van A tot en met Z', met per persoon twee fraaie kleurenfoto's (op één uitzondering na) van hun werken. 

Een speciaal gevormde autonome commissie 'die niet gebonden was aan enig historisch oordeel' selecteerde eind 1993 op grond van een aantal criteria 236 kunstenaars, waarvan er uiteindelijk 38 de eindselectie haalden. Een kunstenaar trok zich in een later stadium terug. Het boek is niet encyclopedisch van opzet, dus de gemaakte selectie is te verdedigen en te respecteren. Daaronder zijn bekende en gevestigde, maar ook onbekende vaak jongere kunstenaars. Dat geeft toch een verfrissend resultaat. Merkwaardig is echter de keuze van kunstenaars als Reinoud van Vught, waar bij staat: 'op verzoek van de kunstenaar heeft zijn werk geen toelichting gekregen' en Lex van Lith: 'kunstenaar en auteur konden geen overeenstemming bereiken over een toelichting op het werk'. Misschien moet je naar kunst ook alleen maar kijken.
De uitgever, de gemeente Tilburg, heeft er goed aan gedaan dit project zo ruimhartig te ondersteunen. De verkoopprijs kon daardoor ook ruimschoots onder de drukkosten blijven.

Bergman en Mes hebben twee schitterende boeken gemaakt, die elkaar aardig aanvullen. Wat zou het resultaat zijn geweest als ze hadden samengewerkt?


Chris Bergman, Rondom Hans van Zummeren (Tilburg, Tilburgse Kunststichting, 1995), 112 blz. en vier uitklapbladen met originele steendrukken, ISBN 90-800243-4-1, f 65. Oplage 560 exemplaren. Adres: Willem II-straat 47-49, 5038 BD Tilburg, tel. 013-5434732.

Ulco Mes, Zichtbaar eindeloos. Beeldende kunst in Tilburg 1945-1995 (Tilburg, gemeente Tilburg, 1995), 232 blz., ISBN 90-802703-1-8, f 39,50. Oplage 1500 exemplaren. Verkrijgbaar in de boekhandel, Gemeentelijk Informatiecentrum en het Gemeentearchief Tilburg.