 |
|||
 |
578. Charles Verschuuren | ||
|
|||
|
Titel: |
Charles Verschuuren |
|
Ondertitel: |
|
|
Auteur: |
Lauran Toorians |
|
Jaargang: |
XXI (2003) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur |
|
Nummer: |
1 |
|
Pagina’ s: |
31 |
De Tilburgse schilder-beeldhouwer Albert Verschuuren (1887-1953) is tenminste nog een beetje bekend, al is het maar omdat hij jarenlang als docent aan de Academie voor Beeldende Kunsten en Technische Vakken van de R.K. Leergangen te Tilburg was verbonden en omdat op enkele plaatsen in en rond de stad nog beelden en (wand)schilderingen van zijn hand te vinden zijn. Veel minder bekend is dat Albert ook een broer had die in zijn tijd als kunstenaar veel meer roem heeft geoogst. Dat is Charles Verschuuren (1891-1955), de jongste uit het gezin met tien kinderen (waarvan de twee oudsten levenloos ter wereld kwamen) waarin Albert nummer acht (of zes) was. Vader (Charles sr.) Verschuuren was directeur bij de textielfabriek Van Dooren en Dams en legde daarnaast een bijzondere belangstelling voor muziek aan de dag.
Charles Verschuuren (1887-1953) (Coll. RHC Tilburg).
Charles jr. wist naar eigen zeggen al op zesjarige leeftijd dat tekenen zijn grote passie was. Als zestienjarige tekende hij al voor advertenties in een plaatselijke krant en in 1910 trok hij naar Amsterdam, waar hij studeerde aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten. Aansluitend vond hij in Amsterdam werk als ontwerper en tekenaar van affiches bij drukkerij Kotting aan de Lijnbaansgracht. In zeven jaar tijd maakte hij daar meer dan honderd affiches, zowel reclameboodschappen voor allerlei producten als theateraffiches. Deze affiches staan centraal in een boekje dat Henk van Gelder schreef en dat verscheen bij een expositie over Charles Verschuuren bij Pulchri in Den Haag. Vrijwel al die affiches zijn ook in kleur afgebeeld en zij laten zien dat Verschuuren een meester in zijn vak was. Het bekendst is misschien wel zijn affiche voor ‘De Jantjes’. Het enige ‘Tilburgse’ affiche in deze verzameling is er een voor de ‘Tilburgsche wieler- en motorbaan T.W.E.M.’ dat in 1921 eveneens bij Kotting werd gedrukt.
Hoewel het massaproductie was en misschien niet elk affiche even geslaagd mag heten, maakte Verschuuren ook erg sterke beelden waarmee hij zich kan meten met het beste wat er op dit gebied bestaat. Nogal wat van zijn theateraffiches hebben een erotische ondertoon, wat in de reclame wel van alle tijden zal zijn. Ook zonder dat slaagde hij er echter in beelden te scheppen die de aandacht direct naar zich toe trekken en die ook beklijven. Goede en heel verschillende voorbeelden daarvan zijn onder meer ‘Amerikaansche brillen’ voor de Rotterdamse opticien Van Os (met een James Joyce-achtig portret) en het affiche voor de ‘Zuid-Afrikaansche Tentoonstelling’ die in 1921 in het Amsterdamse Paleis voor Volksvlijt werd gehouden.
In 1922 emigreerde Charles Verschuuren met zijn gezin naar Amerika, waar hij geruime tijd de omslagen ontwierp voor de wekelijkse Sunday Eagle en daarmee veel succes had. Hij kreeg nu ook openlijk erkenning als kunstenaar, iets waarmee ook de Sunday Eagle goede sier maakte. In 1933 maakte de economische crisis een eind aan deze vaste baan en braken er ook voor Verschuuren moeilijke tijden aan, maar hij bleef steeds tekenen en schilderen, onder meer voor tekenfilms die voor het Amerikaanse leger werden geproduceerd. Daarnaast ging hij nu – en hoofdzakelijk voor zichzelf – ook meer schilderen. Twee van zijn Amerikaanse affiches zijn ook in dit boek van Van Gelder opgenomen, dat voor het overige vrijwel uitsluitend affiches bevat die Verschuuren maakte in de tijd dat hij bij Kotting in dienst was. Zoon Charles L. Verschuuren diende als bommenrichter in de Amerikaanse luchtmacht, waarvoor de Tilburgse Courant hem nog op 15 september 1945 eerde met een lovend artikel.
In 1998 wijdde de Mary Ryan Gallery in New York een expositie aan het werk van Verschuuren, waarbij hij werd omschreven als ‘kunstenaar van de Jazz Age’. Daarbij verscheen een catalogus die ik echter nergens (ook niet op internet) heb kunnen vinden. In Tilburg is Verschuuren inmiddels zodanig vergeten, dat de uitgever van Van Gelders boek bij de Tilburgse boekhandelaren uitgebreid heeft moeten pleiten om het door hen in de winkel te laten leggen. Bovendien maakt Van Gelder wel melding van de jeugdtekeningen die Verschuuren voor de krant maakte, maar lijkt nog niemand een poging te hebben ondernomen om die uit het archief op te duiken. Als er nu toch een ‘Tilburgs Historisch Museum’ komt, ligt hier alvast een mooi onderwerp voor een expositie.
Henk van Gelder, Charles Verschuuren. Affichekunstenaar 1891-1955. Nederlandse affichekunst 4 (Zwolle, Waanders, 2003), 72 pp., ISBN 90-400-8777-6, pb., € 15.
     |