Zoeken op deze site:

		419. Lambert Poell

Titel:	Lambert Poell
Ondertitel:
Auteur:	Paul van Dun
Jaargang:	VIII (1990) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur
Nummer:	1
Pagina’ s:	27

Op 2 maart jl. promoveerde aan de K.U.B. Ton Thelen op een proefschrift over de priester Lambert Poell (1872﷓1937). Met name door zijn werk voor de Bossche Diocesane Textielarbeidersbond St. Severus is Poell voor de sociale geschiedenis van Tilburg een belangrijk persoon geweest.
Thelen schreef geen complete biografie van Poell, maar beperkte zich hoofdzakelijk tot de periode waarin het werk voor de katholieke arbeidersbeweging Poells voornaamste bezigheid was. Dit was van 1896 tot 1915; voor de ontwikkeling van de katholieke arbeidersbeweging waren dit bewogen jaren.

Lambert Poell kwam in 1896 als assistent-kapelaan in Tilburg terecht. Hier maakte hij contact met de ‘sociale’ fabrikant Jan van Besouw uit Goirle. Deze zou voor Poell op het gebied van de sociale actie een blijvende steun blijken te zijn. In deze periode begon Poell o.a. met het geven van cursussen over het maatschappelijk vraagstuk.

In 1898 werd Poell naar Woensel overgeplaatst. Ook daar zou hij veel organisatorisch en propagandistisch werk voor de opkomende katholieke arbeidersbeweging doen. In 1904 kreeg Poell van de bisschop de opdracht om de katholieke textielarbeidersorganisatie diocesaan te gaan organiseren. Dit bracht Poell terug in Tilburg.
Hij heeft voor de organisatorische uitbouw van de Bossche bond bergen werk verzet. Zo voerde hij o.a. de redactie van het bondsorgaan ‘Het Hoog Ambacht’, schreef hij verschillende brochures en gaf hij zogenaamde sociale cursussen. Door al zijn werkzaamheden haalde hij zich meermalen de woede van de Tilburgse textielfabrikanten op de hals. Van de ‘rode’ kapelaan Poell moesten zij niets hebben.

In zijn proefschrift gaat Thelen uitgebreid in op de stellingnamen die Poell met betrekking tot de inrichting van de katholieke vakbeweging innam. Belangrijke twistpunten waren onder andere het al dan niet interconfessioneel georganiseerd zijn en de positie van de geestelijke adviseur. Poell stond aanvankelijk aan de ‘progressieve’ kant, maar moest zich uiteindelijk conformeren aan de bisschoppelijke standpunten. Door uitgebreid in te gaan op de controverses die tijdens de beginjaren van de katholieke sociale beweging speelden en door Poell daarbij centraal te stellen, heeft Thelen een fraai beeld kunnen schetsen van deze beweging in het Bossche diocees.
Dat er in zijn proefschrift een paar kleine feitelijke onjuistheden voorkomen doet niets af aan de belangrijke bijdrage die Thelen met zijn proefschrift heeft geleverd aan de geschiedschrijving van de katholieke arbeidersbeweging.

 

Dr. A.A. J. Thelen, Lambert Poell (1872﷓1937) en de katholieke sociale beweging. Sociaalklerikaal spanningsveld in het Bossche Diocees 1896﷓1915. Analyse van een mentaliteit, Tilburg, uitg. Stichting Zuidelijk Historisch Contact, (Bijdragen tot de geschiedenis van het zuiden van Nederland LXXXII), 1990, XXXIX, 460 blz., geill., ISBN 90﷓70641﷓32﷓1,
ƒ 75,﷓ (ook verschenen als proefschrift Tilburg).