Zoeken op deze site:

		532. Monografie fotograaf Henri Berssenbrugge

Titel:	Monografie fotograaf Henri Berssenbrugge
Ondertitel:
Auteur:	Ronald Peeters
Jaargang:	XIX (2001) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur
Nummer:	1
Pagina’ s:	28-29

Met een grote overzichtstentoonstelling in de Kunsthal te Rotterdam (13 januari t/m 22 april 2001) en een indrukwekkend forse monografie, samengesteld door Ingeborg Leijerzapf en Harm Botman, wordt het leven en werk van de fotokunstenaar Henri Berssenbrugge weer eens flink onder de aandacht gebracht. 

Er is al veel over deze nationaal bekende fotograaf geschreven. De eerste grote studie verscheen in 1967: Portret van een fotograaf. Henri Berssenbrugge 1873-1959, door H.J. Scheffer. Zijn Tilburgse foto's zijn vooral bekend geworden door het fotoboekje Pronte mensen. Leven in Tilburg van toen door H.F.J.M. van den Eerenbeemt en F.J.M. van Puijenbroek uit 1968. Ingeborg Leijerzapf, conservator van de fotocollectie van het Prentenkabinet / Studie en Documentatie Centrum voor Fotografie van de Universiteit Leiden, promoveerde in 1996 op een proefschrift over Henri Berssenbrugge en het picturalisme in de Nederlandse fotografie. Het nu verschenen boek Henri Berssenbrugge is een bewerking van dat proefschrift.

Op 21 maart 1901 vestigden 'kunstschilder' Bernard Heinrich Wilhelm Berssenbrugge, geboren te Rotterdam op 13 september 1873, en 'photograaf' Pierre Paul van Wulven, geboren te Brussel op 25 augustus 1878, zich komende vanuit Rotterdam in Tilburg aan de (Bisschop) Zwijsenstraat 285 (daarna nr. 15). Blijkens een advertentie in de Tilburgsche Courant openden zij daar op 31 maart 1901 een dependance van de Rotterdamse fotozaak van A. Héron. Adolf Héron was een oom van Van Wulven. Na zestien maanden te hebben samengewerkt, vertrekt Van Wulven in 1902 uit Tilburg naar Rotterdam. Berssenbrugge zette het fotoatelier in Tilburg voort tot augustus 1906. Hij vertrok toen ook naar Rotterdam. 

Biddende vrouwen op het kerkhof aan de Bredaseweg door Henri 
Berssenbrugge, Allerzielen begin 1900. (Coll. RHC Tilburg)

In zijn Tilburgse periode verdiende hij zijn kost voornamelijk met portretfotografie. Hij adverteerde regelmatig in de Tilburgse kranten. Leijerzapf besteedt helaas niet zoveel aandacht aan zijn Tilburgse periode. Zij maakt ook geen melding van de breuk met Adolf Héron. Héron maakt het Tilburgse publiek via een advertentie in de Nieuwe Tilburgsche Courant van 9 maart 1903 er nog eens attent op dat hij de relatie met Berssenbrugge 'zich noemende Au Héron' vanaf juli 1902 heeft verbroken. Dit doet hij als reactie op de door Berssenbrugge op 21 februari 1903 geplaatste 'dubbelzinnige' advertie. Dat was een merkwaardige overlijdensadvertentie, die luidde: 'Heden overlijdt tot diepe droefheid der overblijvenden, een vader, eene moeder, een geliefd kind of andere dierbare, zonder een fotografie na te laten. Late eenieder zich dus bijtijds fotograferen bij Au. Héron, Fotograaf. Au. Héron, Eenige kennisgeving. Tilburg, Zwijsenstraat'. 
In zijn Tilburgse periode fotografeerde Henri Berssenbrugge in Tilburg en de nabije omgeving boeren aan de arbeid, landarbeiders, moeder met hun kroost, spelende kinderen, thuiswevers en zigeuners. Hiervan is een honderdtal bewaard gebleven glasnegatieven en afdrukken in 1957 door Berssenbrugge verkocht aan het gemeentearchief Tilburg (te zien op de website van het tegenwoordige Regionaal Historisch Centrum Tilburg: http://rhc.tilburg.nl).

Het boek van Ingeborg Leijerzapf is een fotohistorische studie die nadrukkelijk ingaat op Berssenbrugges denkbeelden over fotografie in relatie tot het opkomend modernisme. Zij ziet de ontwikkelingen in zijn artistieke opvattingen synchroon lopen met zijn standplaatsen, en onderscheidt in zijn oeuvre de Tilburgse (1901-1906), Rotterdamse (1906-1916) en Haagse (1916-1942) perioden: 'zowel de geografische omgeving als de artistieke ambiance van zijn woonplaats deden hun invloed op zijn werk gelden'. Het oeuvre van Berssenbrugge is indrukwekkend en van een hoog niveau. Dat komt goed tot uitdrukking in het prachtig door Harm Botman vormgegeven boek. Fotohistorica Ingeborg Leijerzapf plaatst met het boek, zoals terecht op het omslag vermeld staat, het werk van Henri Berssenbrugge prominent in de Nederlandse én internationale fotohistorie. 
Henri Berssenbrugge (in 1919 getrouwd met de uit Tilburg afkomstige Joanna Melis, 1891-1989) overleed op 4 mei 1959 te Goirle, waar hij vanaf 1942 aan de Tilburgseweg heeft gewoond.

Omslag van het boek waarop Odette Myrtil staat afgebeeld, 1915,
broomolieoverdruk.

Ingeborg Th. Leijerzapf en Harm Botman, Henri Berssenbrugge. Passie, energie en fotografie (Zutphen, Walburg Pers, 2001), 349 blz., ISBN 90-5730-146-6, ƒ 99,50 (na 22 april ƒ 125,-).