 |
|||
 |
165. De straten van Tilburg | ||
|
|||
|
Titel: |
De straten van Tilburg |
|
Ondertitel: |
|
|
Auteur: |
Henk van Doremalen |
|
Jaargang: |
V (1987) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur |
|
Nummer: |
4 |
|
Pagina’ s: |
86-87 |
Toen een aantal jaren geleden tussen de Koestraat en de Enschotsestraat een nieuw woningcomplex verrees, werd dat Park De Horion genoemd. Een niet uit Tilburg afkomstige bewoner heb ik eens uit horen leggen dat de naam vermoedelijk te maken had met ’een park dat vroeger aan de horizon van de stad moet hebben gelegen’! Een creatieve oplossing, maar onjuist. Wie niet weet dat hier ooit Janssen de Horion’s wollenstoffenfabriek gestaan heeft, staat bij de uitleg van deze straatnaam voor raadsels. Straatnamen hebben niet altijd bestaan. In vroegere tijden volstonden algemene aanduidingen (bij de molen, aan de dijk) of wist men gewoon waar iemand woonde’ Wanneer een gemeenschap gaat groeien, zoals Tilburg in de l9e eeuw, of de bureaucratie gaat toenemen, wordt het belangrijk om exacte adresaanduidingen te hebben. Straatnamen zijn voor een belangrijk deel reflectoren van de geschiedenis van een stad. In dit kader is het een uitstekend idee geweest van Ronald Peeters om tekst en uitleg te verschaffen over de 1576 straatnamen, die Tilburg (eind februari 1987) rijk is.
De uitgave is als vijfde deel verschenen in de serie ‘De geschiedenis van Tilburg in foto’s’, beter bekend als ’Tilburg in beeld’. Van iedere straatnaam is een beknopt overzicht opgenomen en de tekst is zoals gebruikelijk in deze serie voorzien van vele fraaie illustraties. Leden van het koningshuis, nobelprijswinnaars, nationale en internationale grootheden, ze hebben in heel Nederland straatnamen gekregen. Een aardiger aspect voor de in Tilburg geïnteresseerde lezer, zijn natuurlijk de typisch Tilburgse benamingen. Welke jeugdige Tilburger of zich recentelijk hier gevestigd hebbende allochtoon weet wat een schrobbelaar, een voller of een plesser is. Namen uit de textielbuurt, die nauw verweven zijn met het industriële verleden van de stad. En wie kent Pieter Brinkman, Harry Verbunt of Wim Berkelmans, verzetsmensen uit de Tweede Wereldoorlog.
Zo zijn er in het nieuwste boek van Ronald Peeters honderden namen te vinden die te maken hebben met het politieke, sociale. economische of culturele verleden van Tilburg. Enkele opvallende aspecten wil ik nog aankaarten. In Tilburg blijken slechts 36 expliciete vrouwenstraatnamen voor te komen (tegen 669 mannen). Wat emancipatorische bewegingen betreft, heeft Tilburg nooit vooropgelopen. In de benamingen van de straten is dat terug te vinden. Uitzondering is de emancipatie van de katholieke burgerij, eind 19e, begin 20e eeuw. Katholieke namen zijn er dan ook volop. Verspreid over de hele stad komt men namen van paters en heiligen tegen. Voor mensen die in lokale geschiedenis of heemkunde geïnteresseerd zijn, vormen namen als de Coba Pulskenslaan. het Timmermanspad, Schotelplein, Kesselsstraat en de talloze toponiemen meer ‘levende’ benamingen dan namen van rivieren, plaatsen, bloemen of vogels. Naar mijn smaak is een straat genoemd naar de schrijfster Elise van Calcar historisch gezien ‘aardiger’ dan het aflopen van het alfabet van plaatsnamen, zoals dat in Tilburgs buitenwijk De Reeshof gebeurt. Veel van de nieuwe namen die gegeven gaan worden aan de woningcomplexen, die binnen de ringbanen gebouwd worden. staan al vermeld in het boek van Ronald Peeters. Ook hier heeft de straatnamencommissie, die het college van B & W adviseert over de straatnamen, een aardige kans laten liggen. Waar ooit Van Arendonk’s schoenenfabriek stond, eens een van de grootste schoenfabrieken van Nederland, had een relatie gezocht kunnen worden met de leer- en schoenenindustrie, in de 19e eeuw, na de textielindustrie de grootste bedrijfstak in Tilburg. De Nobelprijswinnaars Zernike en Debije hebben er nu een straat gekregen.
Ronald Peeters verklaart de straatnamen, hij heeft ze niet gegeven. Uit zijn boek blijkt duidelijk dat de namen die in de loop der tijden aan de straten in Tilburg zijn gegeven, alles te maken hebben met de geschiedenis van de stad. Met het boek in de hand kan men door een flink deel van de Tilburgse geschiedenis wandelen.
Ronald Peeters, De straten van Tilburg, uitg. Boekhandel Gianotten B.V., Tilburg 1987, 198 blz. geill., ISBN 90.71077.17.9, ƒ 48,50.
