Zoeken op deze site:

		217. Vijftig jaar De Zandleij

Titel:	Vijftig jaar De Zandleij
Ondertitel:
Auteur:	Rob van Putten
Jaargang:	X(1992) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur
Nummer:	2
Pagina’ s:	50-51

In 1941 besloten Provinciale Staten van Noord-Brabant tot oprichting van het waterschap De Zandleij, welk besluit op 1 juli 1942 in werking trad.
Het waterschap ontleent zijn naam aan het riviertje de Zandleij; een van de drie riviertjes waarop het grondgebied van de gemeente Tilburg van nature afwatert (de andere twee zijn de Leij en de Donge).
De Zandleij onstaat in de gemeente Udenhout door de samenvloeiing van drie uit Tilburg afkomstige waterlopen. Het vormt, samen met een aantal zijtakken, het natuurlijke drainagesysteem van (delen van) de gemeenten Tilburg, Loon op Zand, Drunen, Berkel-Enschot, Udenhout, Oisterwijk, Haaren, Esch, Helvoirt en Vught.

Oorspronkelijk waterde de Zandleij nabij 's-Hertogenbosch af op de Dieze via de Bossche Sloot, een gegraven waterloop. Vanwege het dikwijls hoge waterpeil in de Maas en de Dieze werd de waterafvoer door de Zandleij regelmatig ernstig belemmerd. Dit leidde tot veel wateroverlast, vooral in Helvoirt en Cromvoirt.
Sinds 1910 mondt de Zandleij uit in het Drongelens kanaal, het afwateringskanaal van 's-Hertogenbosch naar Drongelen, dat in genoemd jaar gereedkwam. Men ging ervan uit dat na de aanleg van het Drongelens kanaal de wateroverlast definitief tot het verleden zou behoren. Dit bleek slechts ten dele het geval, en eerst na de oprichting van het waterschap werd het mogelijk de regelmatig terugkerende wateroverlast structureel aan te pakken.

(Coll. RHC Tilburg).

Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het waterschap verscheen een fraai verzorgd gedenkboekje, geschreven door de adjunct-streekarchivaris van het streekarchivariaat In het Kwartier van Oisterwijk, W.C.M. van Oosterhout.
In het boekje getiteld: Vijftig jaar waterschap De Zandleij wordt uitvoerig ingegaan op de organisatie van het waterschap. Daarnaast wordt veel aandacht besteed aan de diverse waterstaatkundige werken die sinds 1942 zijn uitgevoerd. Ook de watervervuiling, met name door de gemeente Tilburg, en het kwaliteitsbeheer komen aan de orde.
Van Oosterhout heeft zich gelukkig niet beperkt tot de periode vanaf 1942. Integendeel, hij schetst ons een duidelijk beeld van de waterstaatkundige problemen van het gebied, vanaf de 16e-eeuwse schouwvoeringen door de dorpsbesturen tot aan de moeizame besprekingen die uiteindelijk leidden tot de oprichting van het waterschap.
Het rijk geïllustreerde boekje bevat ook een topografische kaart van het gebied van de Zandleij, waarop alle waterlopen zijn aangegeven. 

W.C.M. van Oosterhout, Vijftig jaar waterschap De Zandleij 1842-1992, Udenhout, Waterschap De Zandleij, 1992, Koestraat 1, 5071 EE Udenhout, ISBN 90-9005194-5, f 10.