 |
|||
 |
238. Archeologie in Tilburg en omgeving, 1980-1982 | ||
|
|||
|
Titel: |
Archeologie in Tilburg en omgeving, 1980-1982 |
|
Ondertitel: |
|
|
Auteur: |
Ronald Peeters |
|
Jaargang: |
I (1983) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur |
|
Nummer: |
2 |
|
Pagina’ s: |
22-23 |
Dit verslag van het Oudheidkundig Centrum “De Oliemeulen” behandelt de periode tussen 1 juli 1980 en 1 januari 1983. Het is het tweede en tevens laatste verslag van de Afdeling Archeologie/Oudheidkundig Centrum. Het project archeologie werd in 1978 voor drie jaar, met een latere verlenging van nog eens drie jaar door de gemeenteraad goedgekeurd. De schrijver verwacht dan ook dat “in 1984 het doek voor de Tilburgse archeologie valt”. De tijd die nog rest zal worden besteed aan het schrijven van de publicatie betreffende de opgraving van het kasteel van Tilburg. De opgraving van dit kasteel was in 1978 overigens de aanleiding tot het aantrekken van een archeoloog. Hij heeft kans gezien in de loop van ruim vijf jaar een indrukwekkend instituut op te bouwen. welke zijn weerga in onze provincie niet kent. De Afdeling Archeologie groeide uit tot een Oudheidkundig Centrum. waarin vele activiteiten werden ontplooid. Naast het doen van (nood)-opgravingen, het vormen van een uitgebreide archeologische documentatie over Tilburg en omgeving, het geven van adviezen, het restaureren, beheren en publiceren van archeologische vondsten, kan als belangrijke nevenactiviteit worden genoemd het inrichten van tentoonstellingen. Tentoonstellingen over archeologische onderwerpen (“Grafheuvels op de Rechte Heide”, “Archeologie en monumenten van Tilburg”, “Wat vondsten over Tilburg zeggen”) werden afgewisseld met tentoonstellingen van cultuurhistorische aard, zoals “Monumenten in Tilburg”, “Vrouwen van vroeger in Tilburg” en “Petrus Donders en Tilburg”.
In de verslagperiode werden na de voortzetting van de opgraving van het kasteel van de heren van Tilburg en Goirle nog zes grote en kleine opgravingen binnen de gemeente Tilburg en zes in de regio uitgevoerd. Naast pure verslaglegging van de activiteiten en nafilosoferend over het archeologisch beleid in Tilburg e.o., heeft de archeoloog ook van de gelegenheid gebruik gemaakt om een aantal opgravingen in dit verslag te publiceren. In het geval dat reeds elders een publicatie verscheen, wordt slechts een samenvatting opgenomen. Een uitgebreide publicatie over de opgraving van het pand Molenstraat 1-3 is in voorbereiding.
Het verslag is zo omvangrijk, dat een bespreking van alle opgravingen hier te ver zou voeren. We volstaan met een summiere opsomming:
- Akkerweg 11, Berkel-Enschot: aardewerk, bakstenen fundering, plaggenput, 12 zilveren munten welke omstreeks 1575 in de grond werden gestopt.
- Heuvelring 67, Tilburg: restant van de keldermuur van een voormalig kempisch verdiepingshuis, 17e eeuwse scherven.
- Varkensmarkt. Hilvarenbeek (wordt waarschijnlijk in 1983 in “Brabants Heem” gepubliceerd): in de vulling van twee sloten en drie kuilen 11e en 12e eeuwse scherven van geïmporteerd aardewerk, twee putten waarvan er één mogelijk uit de veertiende eeuw dateert, voorts 16e eeuws aardewerk. Rond 1400 moet er een huis hebben gestaan. De vondst van een (zeldzame) perzikpit en de aangetroffen fragmenten van wijnglazen tonen aan dat hier welvarende mensen hebben gewoond.
- Kasteel, Dongen: 15e-17e eeuws aardewerk en funderingsresten.
- Oerlesestraat 281, Tilburg: funderingsresten, aardewerkscherven uit de 18e eeuw.
- Molenstraat l-3, Tilburg: laat 16e eeuws kempisch huis dat ondanks vele bezwaren in 1981 jammerlijk werd gesloopt. Het was eertijds het “molenhuis” van de heer van Tilburg. Er werd vrij veel gebruiksaardewerk uit de 17e eeuw gevonden, met name veel schotels op ringbodem met slibversiering.
- Lepelare Zand, Tilburg: ruim 17000 mesolithische vondsten van vuursteen, zandsteen en witte kwarts, waarvan 333 geretoucheerde artefacten. De nederzetting dateert van ongeveer 5000 jaar voor Chr. Opmerkelijk is het voorkomen van een groot aantal niet-vuursteen artefacten. Een bijzondere vondst is de “mace-head” van witte kwarts, waarvan de functie nog steeds onduidelijk is. Het ovale stenen voorwerp is gebroken en heeft aan beide zijden bij het breukvlak een uitdieping. Tot nu toe is dit een van de meest zuidwestelijk gevonden mace-heads van het Europese vasteland. Ze komen alleen voor in Noord- en Noordwest Europa.
- Reitse Hoevenstraat, Tilburg: greppelsystemen, paalgaten van een 14e eeuws huisje of hutje en enige aardewerkscherven.
- Kloosterwerf, Waalwijk: funderingen van klooster Nazareth uit de tweede helft van de 18e eeuw, aardewerkscherven vanaf 14e eeuw.
- Kerkstraat 3-5, Diessen: bewoningssporen vanaf de l2e tot en met de 19e eeuw, mogelijk nog ouder materiaal.
- Willekesdreef, Diessen, 16e eeuws Raeren steengoed, 14e eeuwse vondsten en funderingsresten.
- Buitengebied, Tilburg: in het grensgebied tussen Tilburg en Berkel- Enschot veel scherven en nederzettingssporen zoals kuilen, stookplaatsen, paalgaten en greppels uit de ijzertijd, Romeinse tijd en middeleeuwen, mogelijk twee paleolithische vuurstenen artefacten. Het is voor de eerste keer dat bewoning uit de ijzertijd op Tilburgs grondgebied aangetoond is.
Een bijzondere activiteit van de Afdeling Archeologie (in samenwerking met de R.O.B. in Amersfoort) was wel de restauratie van de zes grafheuvels uit de Bronstijd op de Rechte Heide te Goirle. Door deze restauratie, welke van nationale betekenis is, werd een eeuwenoud landschapsbeeld hersteld. Een fraaie bronzen plaquette geeft informatie over dit archeologische monument.
Dit prettig leesbare verslag is door zijn grote verscheidenheid aan beschreven activiteiten een bewijs temeer dat de Afdeling Archeologie/ Oudheidkundig Centrum een waardevolle bijdrage heeft geleverd aan de geschiedschrijving van stad en streek. De archeoloog heeft met zijn staf daarbij ook het educatieve element, waardoor de bevolking de historie kon “meebeleven”, niet vergeten.
Uitg. Afd. Archeologie Archiefdienst gemeente Tilburg, 1983, 86 blz., 45 foto’s en 4 tek., ƒ 10,-. Verkrijgbaar in “De Oliemeulen”, Reitse Hoevenstraat 30b, 5042 EH Tilburg, tel. (013) 681711.
