Zoeken op deze site:

		246. Katholiek Tilburg in beeld

Titel:	Katholiek Tilburg in beeld
Ondertitel:
Auteur:	Henk van Doremalen
Jaargang:	VIII (1990) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur
Nummer:	4
Pagina’ s:	111-112

Het boek 'Katholiek Tilburg in beeld' van Ed Schilders en Ronald Peeters is de afgelopen maanden in kranten en tijd­schriften uitvoerig aan de orde gekomen. De recensenten beperkten zich dikwijls tot een vergelijking met eigen er­varingen of maakten royaal gebruik van afbeeldingen en citaten.
Ondanks de ruime (voor) publiciteit ontstonden toch enkele misverstanden over het boek. Zou dit het boek zijn over de geschiedenis van het katholicisme in Tilburg ? Dat lag geenszins in de bedoeling van de auteurs. Noch Peeters, noch Schilders zijn opgeleid als historicus, maar beide hebben wel een ruime staat van dienst op het gebied van historische produkties. Bovendien kan men hen ervaring op het terrein van publiceren in het algemeen zeker niet ontzeggen. 

Het boek schrijven over het katholieke Tilburg lijkt misschien een gewaagde opgave, maar een boek waarin katholiek Tilburg in beeld te zien is moest gezien de onderzoeks- en schrijfervaring van de auteurs mogelijk zijn. Naar mijn mening zijn de samenstellers in hun opzet voortreffelijk geslaagd. De serie 'Tilburg in beeld' waarvan archiefmedewer­ker Ronald Peeters de geestelijk vader is, is een schot in de roos. Een groot publiek dat voor een deel niet of nauwelijks bereikt wordt met 'normale' geschiedschrijving koopt en leest deze boeken. In andere steden vindt het idee navolging of treft men in magazinevorm 'Ach lieve tijd' aan een concept dat dicht bij 'Tilburg in beeld' lijkt te liggen, maar meer tekst en veel minder beeldmateriaal bevat. 

Joannes Zwijsen richtte in 1832 de congregatie Zusters van Liefde op. Een eeuw later werd dit feit 
herdacht in aanwezigheid van veel hoogwaardigheidsbekleders. Hier poseren ze met de zusters in de 
tuin van het klooster aan de Oude Dijk. (Coll. RHC Tilburg).

Meer dan in eerdere uitgaven is er in dit boek aandacht voor de ondersteunende teksten. Ondersteunend want het blijft in de eerste plaats een fotoboek. Overigens wordt in de tekst­gedeeltes veel verklaard en toegelicht. Los van wat de auteurs schrijven behoeft het onderwerp enige toelichting.
Het katholicisme was niet alleen wijdverbreid in Tilburg, maar het was zeker in de eerste helft van de 20e eeuw ook dominerend en alomvattend. Het kende talloze uitingsvormen die we als volksgeloof kunnen omschrijven. Vaak wordt de stelling verkondigd dat de wijze waarop het Nederlandse katholicisme met name in Noord-Brabant (en Limburg) gestalte kreeg alles te maken had met de eeuwenlange onderdrukking door het calvinistische Holland en de in Brabant gestationeerde ambtenaren. Speciaal voor Tilburg zouden er bijkomende factoren zijn als de geïsoleerde ligging, het dorpse karakter van de stad, de oververtegenwoordiging van de lagere sociale klassen en de sociaal-economische structuur, waarin familiebedrijven domineerden. Bovendien speelde bij de institutionalisering van het katholicisme een personage als Joannes Zwijsen een belangrijke rol. Hij immers was de initiator van congregaties en scholen die tot ver in de 20e eeuw hun invloed hadden op de Tilburgse bevolking. Welke elementen in het spel zijn is niet het onderwerp van de schrijvers geweest, al komen sommige factoren, weliswaar niet in analyserende maar wel in beschrijvende zin, ter sprake. De auteurs hebben zich niet met de sociale, economische, sociaal-psychologische of ethische factoren van het katholicisme in Tilburg bezig gehouden. Feitelijk was de dominante positie van de rooms katholieke kerk het gegeven en
concentreerden de schrijvers zich op de uitingsvormen: de kerken en parochies (bijna 1/3e deel van het boek), de congregaties, de processies, katholieke verenigingen, katholiek onderwijs. De kalender aflopend passeren allerlei vrome gebeurtenissen van driekoningen tot en met koosje-koosje de revue. De Tilburgse (bijna) heiligen zijn niet vergeten. 

In een boek met zo'n enorme hoeveelheid afbeeldingen die op hun beurt weer een selectie zijn uit een veel groter aanbod sluipt natuurlijk wel eens een foutje. En niet alles kan in de tekst worden uitgelegd. Enkele opmerkingen daarover, details die niets afdoen aan de waarde van het boek. Op p. 32 wordt een flink stuk van de tekst over de Sacramentsparochie gewijd aan de kerk in de oorlogsjaren; de bijbehorende foto ontbreekt. Parochie de Besterd wordt als zeer actief omschreven, het waarom wordt de lezer onthouden (had het misschien te maken met de vele 'rooien' in die wijk?). Het 'aap, noot, mies' van p. 106 correspondeert niet met 'aap, roos, zeef' op de pagina ernaast. De literatuurlijst geeft een goed overzicht van wat er aan bronnenmateriaal beschikbaar is over het katholicisme in Tilburg. Slechts het tijdschrift 'Tilburg' (wel vermeld zijn enkele artikelen, maar zeker niet alle waaruit geput is) en de dissertatie van A. van de Weyer ('De religieuze practijk in een Brabantse industriestad') uit 1955 ontbreken. 

Zoals we inmiddels gewend zijn van 'Tilburg in beeld' is het boek goed verzorgd en fraai geïllustreerd. Een grote duidelijke letter maakt het boek makkelijk leesbaar voor wie zich niet tot kijken beperkt. Voor het eerst is de omslag in meerkleurendruk uitgevoerd. Onbegrip over Tilburg en zijn verleden is er (helaas) te over. Katholiek Tilburg in beeld toont (een deel van) de wortels van de huidige Tilburgse samenleving. Voor een belangrijk deel van de dertig plussers laat het boek het roomse Tilburg zien waar zij bewust of onbewust en gewenst of ongewenst deel van uit hebben gemaakt. Alleen al daarom is het boek zeer de moeite waard. 

Ronald Peeters & Ed Schilders, Katholiek Tilburg in beeld. Tilburg, uitgave Boekhandel Gianotten, 1990, VIII 200 blz., geïll., f 49.50 ISBN 90-71077-24-1.