 |
|||
 |
266. De joodse gemeente Tilburg | ||
|
|||
|
Titel: |
De joodse gemeente Tilburg |
|
Ondertitel: |
|
|
Auteur: |
|
|
Jaargang: |
XIV (1996) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur |
|
Nummer: |
1 |
|
Pagina’ s: |
31 |
Al voor 1739 vestigde zich slager en veehandelaar Salomon Simon in Oisterwijk. Hij bood onderdak aan talloze, uit het buitenland afkomstige, rondtrekkende joodse marskramers. In 1760 wonen er al zo'n 12 tot 13 joodse families in de vrijheid Oisterwijk. Oisterwijk zou de centrale plaats in het zuiden van Nederland worden voor de relatief grote joodse gemeenschap met een synagoge (1809) en een rabbijn.
In 1767 vestigde slager Levie Hartog (bijgenaamd Leib Tilburg) zich vanuit Oisterwijk in Tilburg en in het begin van de 19e eeuw zouden nog vele joden uit Oisterwijk vertrekken, veelal naar het nabijgelegen Tilburg. Levie Hartog, maar nog meer zijn kinderen, werden de grondleggers van de latere joodse gemeente Tilburg. De eerste helft van de 19e eeuw waren voor deze joodse gemeenschap woelige jaren. Pas na 1860 brak er een periode van relatieve rust aan. De auteur J. Bader eindigt zijn boekje met de bouw van de derde synagoge in 1874. Dit meer dan 120 jaar oude gebouw in de Willem II-straat is onlangs op de Rijksmonumentenlijst geplaatst en is, na een onderbreking van enkele jaren, weer als synagoge voor de Liberaal Joodse Gemeente Brabant in gebruik.
Bader heeft dit boekje op de eerste plaats voor de joodse gemeenschap geschreven. De vele joodse termen en gebruiken worden door buitenstaanders maar amper begrepen. Dat is jammer. Hij is er echter wel in geslaagd een goed overzicht te schrijven van de vroegste geschiedenis van de joodse gemeenschappen van Oisterwijk en Tilburg. En zo'n overzicht was er nog niet. Wel kennen we de scriptie 'De Joodse Gemeente te Tilburg' van C.Th.J. Brands uit 1960, maar deze werd niet uitgegeven.
J. Bader, 'Oisterwijk. De oudste joodse gemeente in Noord-Brabant (1757-1857)' en 'De joodse gemeente Tilburg (1767-1874)', in:
Oorspronkelijk in Oisterwijk .... Thans te Tilburg (Breda, 1995), 51 blz., geïll. Uitgave van de Vereniging 'Vrienden Synagoge Breda', Postbus 4946, 4803 EX Breda.
Bestellingen door overmaking van f 27,50 (incl. verzendkosten) op Postbankrekening 2355626 onder vermelding van 'Publikatie nr. 3'.
