 |
|||
 |
293. Waterleiding als collectieve voorziening | ||
|
|||
|
Titel: |
Waterleiding als collectieve voorziening |
|
Ondertitel: |
|
|
Auteur: |
Henk van Doremalen |
|
Jaargang: |
XII (1994) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur |
|
Nummer: |
3 |
|
Pagina’ s: |
84-85 |
Niet iedereen zal kennis nemen van de inhoud van het Tijdschrift voor Sociale
geschiedenis. In het eerste nummer van de 20e jaargang van dit historisch tijdschrift staat een boeiend artikel van Cor van der Heijden. Van der Heijden, die werkt aan een dissertatie over de omvang van de zuigelingen- en kindersterfte in Tilburg 1820-1930, heeft zich in dat kader ook beziggehouden met de kwaliteit van het drinkwater. Van der Heijden kwam bij zijn onderzoek tot de ontdekking dat een theoretisch model van prof. Abraham de Swaan over het ontstaan van de verzorgingsstaat, dat al eerder blootstond aan kritiek, geen geldigheidswaarde heeft voor de Tilburgse situatie. Van der Heijden toont aan dat te theoretische, algemene opvattingen over in dit geval de aanleg van een collectieve voorziening, bij nauwkeurig, specifiek onderzoek wankel blijken te zijn. Met name bouwt hij die kritiek op vanuit historisch onderzoek naar de aanleg van het Tilburgse waterleidingstelsel.
Volgens de (algemene) opvatting van De Swaan zou de overheid hierin een belangrijke stimulans moeten hebben. De Tilburgse overheid daarentegen nam, zoals in zeer veel gevallen, een afwachtende houding aan en liet het uiteindelijk initiatief aan particulieren. De stedelijke elite (de burgerij) zou volgens De Swaan om gezondheidsredenen welhaast gedwongen zijn om over te gaan tot aanleg van een voorziening als de waterleiding. In Tilburg blijken gezondheidsoverwegingen geen rol van betekenis te spelen, maar zijn de motieven van economische aard bepalend. Ondermeer speelt bij de wollenstoffenfabikanten de kwaliteit van het water voor fabrieksgebruik een rol. Ook de derde stelling, vooral de beter gesitueerden zouden in eerste instantie van de aangelegde waterleiding profiteren, blijkt voor Tilburg niet houdbaar.
Het spreekt voor zich dat dit artikel veel informatie geeft over de aanleg van het waterleidingstelsel in Tilburg. In een aparte publikatie, die in 1995 zal verschijnen ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de Tilburgsche Waterleidingmaatschappij, zal Van der Heijden daar uitgebreider op ingaan.
Cor G.W.P. van der Heijden, 'De Swaan getoetst. De aanleg en diffusie van het waterleidingstelsel in de industriestad Tilburg als collectief verzorgingsarrangement (1880-1910)', in:
'Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis', 20, 1994, nr. 1, p. 52-76.
