Zoeken op deze site:

		315. Stichting J.H. Leopold

Titel:	Stichting J.H. Leopold
Ondertitel:
Auteur:	Annemarie Quispel*
Jaargang:	XII (1994) Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur
Nummer:	1
Pagina’ s:	22-23

Op 22 mei 1980 werd te Hilvarenbeek de Stichting J.H. Leopold geboren.
Ze gedijde. De stichting - overigens volgens de akte erkend onder de naam J.H. Leopold-stichting - groeide uit tot een van de belangrijkste organisatoren van literaire evenementen en lezingen in Tilburg. Bekend zijn de Leopold Cahiers, de Literaire Cafés en de Nacht van het Boek.

De Stichting J.H. Leopold werd opgericht door enkele enthousiaste literatuurliefhebbers en Leopoldkenners uit Tilburg en omgeving. Zij stelden zich ten doel om de kennis te bevorderen van het werk van dichters en schrijvers, met name van Jan Hendrik Leopold en Henri Alban Alain Fournier. Meer in het algemeen wilden zij het literair scheppend en beschouwend klimaat in Nederlands en Vlaams Brabant verbeteren. De wegen waarlangs men die doelen wilde bereiken, waren onder meer het uitgeven van een literair tijdschrift en het organiseren van literaire evenementen en bijeenkomsten.
De bestuursleden van het eerste uur gingen voortvarend te werk. In 1981 verscheen de uitgave van het vertaalprojekt Zeg luister eens door Tymen Trolsky, pseudoniem van dichter/schrijver Jasper Mikkers. In hetzelfde jaar vond de eerste Nacht van het Boek plaats in de Schouwburg Tilburg. Dit evenement is uitgegroeid tot een van de grootste manifestaties rond de nationale boekenweek (hoewel onafhankelijk daarvan georganiseerd). 

In 1982 verscheen het eerste in de reeks Leopold Cahiers. Deze eerste uitgave bevat artikelen van de hand van stichtingsleden over het werk en leven van J.H. Leopold. Het jaar daarop verscheen Leopold Cahier nummer 2, Over vertalen, met bijdragen van hedendaagse schrijvers-vertalers en wederom van stichtingsleden. In het derde Cahier, getiteld Leopold en zijn school, worden enkele vooraanstaande oud-leerlingen van Leopold belicht, die destijds les van de classicus hadden aan het Gymnasium Erasmianum in Rotterdam. In 1985 ten slotte bracht men een uitgewerkte lezing van Enno Endt uit. Dit vierde Leopold Cahier behandelt de relatie tussen Herman Gorter en J.H. Leopold. 
Het vierde Leopold Cahier gold enige jaren als het laatste in de reeks. De aandacht voor Leopold raakte op de achtergrond. Reeds in 1984 begonnen bestuursleden zich af te vragen waar de affiniteit met de naamgever van de stichting was gebleven, ja, zelfs of de naam niet veranderd diende te worden in een die meer aansloot bij nieuwe interesses. Die vraag zou nog regelmatig terugkeren, maar de naam bleef vanwege de bekendheid behouden. Wel verdwenen de Leopoldkenners geleidelijk uit het bestuur. De nieuwkomers stortten zich op het uitbouwen van activiteiten als het Literair Café en de Nacht van het Boek.

Literair Café

Het Literair Café biedt al zo'n twaalf jaar een podium aan literaire coryfeeën, performers en debutanten. Het begon allemaal in café Du Commerce op het Stadhuisplein, waar bekend maar vooral ook nieuw talent de kans kreeg om voor het voetlicht te treden. Het publiek werd toen nog vriendelijk doch dringend verzocht een helpende hand te bieden bij het ophalen van de glazen en het stapelen van de stoelen. Toen de behuizing van Du Commerce te krap werd voor de literaire avonden, vonden deze tijdelijk 
onderdak in de theaterkelder van de schouwburg om vervolgens de bovenzaal van café Voskens (De Roskam) te betrekken. Dit café, aan de Heuvel gelegen, heeft een lange literaire traditie. Hier werden bijvoorbeeld destijds de redactievergaderingen van het literaire tijdschrift Roeping gehouden. De Stichting J.H. Leopold vergadert er nog steeds. De maandelijkse literaire avonden hebben daarentegen een vaste locatie gevonden in Zaal 16. Weliswaar wordt tegenwoordig een gering bedrag aan entreegeld geheven, maar voor de stoelen en de glazen wordt gezorgd.

In de loop der jaren hebben heel wat bekende auteurs hun opwachting gemaakt in het literair café. Een kleine greep: Kees Fens, Martin Ros, Frans Kellendonk, Jef Geeraerts, A.F.Th. van der Heijden. Ook hebben zich enkele telkens terugkerende thema's aangediend, zoals de debutantenavond. Onlangs nog werd debutante Hendrickje Spoor voor het voetlicht gehaald. De aandacht voor onbekend talent vertaalde zich in de regelmatig terugkerende literair-talentenavonden. Al sinds 1983 worden onbekende talenten die niet eerder hebben gepubliceerd, in de gelegenheid gesteld met hun werk uit de anonimiteit te treden. Een selectie van hun werk wordt traditiegetrouw gebundeld in een zogeheten Cafécahier. Dit Cafécahier beleefde in het voorjaar van 1993 zijn achtste editie. Het is de bedoeling van de organisatoren om de talentenavond om het andere jaar te laten plaatsvinden.

De stichting beperkt zich niet tot het organiseren van lezingen en voordrachten. Zo werd er een rijmworkshop gegeven met het oog op een naderende sinterklaasavond. Onder regie van prof. dr. Hans van den Berg werden veertig delen van de Russische bibliotheek geveild. Bovendien werd in mei 1990 een matinee georganiseerd ter gelegenheid van de honderdvijfentwintigste verjaardag van Jan Hendrik Leopold. Eindelijk weer aandacht voor de naamgever van de stichting en bovendien een mooie gelegenheid om weer eens een Leopold Cahier uit te geven. Dit Leopold Cahier nummer 5, Een open letterschat, bevat bijdragen van onder anderen Dick van Halsema en Johan Polak. De belangstelling voor de matinee en het vijfde Cahier vormde het bewijs dat de interesse voor de dichter Leopold nog immer levend is.

De Nacht van het Boek

De Nacht van het Boek heeft sinds de eerste aflevering in 1981 zijn bestaansrecht bewezen. Al tien keer heeft dit evenement plaatsgevonden, dat zich onderscheidt door zijn feestelijke en ongedwongen karakter. Tot in de kleine uurtjes treedt een groot aantal schrijvers op rond een centraal thema - gevestigd talent naast veelbelovende debutanten - afgewisseld door muzikale optredens. Al vele jaren maakt ook een filmprogramma onderdeel uit van de Nacht. Als centrale thema's zijn onder meer aan de orde geweest de liefde en reizen in de literatuur. Aan dit laatste thema verleende het Tilburgse literaire tijdschrift Sic zijn medewerking door het uitbrengen van een speciaal reisnummer met bijdragen van de optredende auteurs. De meest recente Nacht van het Boek, in 1992, kwam tot stand in samenwerking met het Poëziecentrum Gent. Het resultaat was een Nederlands-Vlaamse Nacht, waaraan onder meer Remco Campert en Hugo Claus hun medewerking verleenden. Ter gelegenheid van die Nacht werd tevens het boekje De nevel van den tijd uitgegeven waarin werk van de gastschrijvers is gebundeld.

Hugo Claus leest voor uit 'De nevel van den tijd' tijdens 
de Nacht van het Boek in de Schouwburg Tilburg, 1992. 
Foto Leo van Beek.

Overigens is het binnenkort weer zover. Werd in 1993 de Nacht van het Boek om diverse redenen uitgesteld, op zaterdag 2 april 1994 - paasnacht - vindt er weer een ouderwetse Nacht van het Boek plaats, ditmaal georganiseerd in samenwerking met de Schouwburg Tilburg. Het thema van deze Nacht ligt gezien de datum voor de hand. Dit wordt de Nacht van het Licht.


* Annemarie Quispel (1967) studeerde Algemene Taal- en Literatuurwetenschap aan de KUB. Zij is werkzaam als freelance publiciste, onder andere voor de Universiteit van Amsterdam, en is sinds 1987 bestuurslid van de Stichting J.H. Leopold.